Szkoła wykończenia łazienki – lekcja 1 - Przygotowanie podłoża pod wykonanie prac wykończeniowych w łazience

Autor 
Sebastian Czernik, ATLAS
10.11.2014Komentarze (2)

Choć temat jest na pewno wszystkim dość znany, pozwoli na usystematyzowanie wiedzy, doświadczeń i wiadomości w tym zakresie. Przeczytacie o  przygotowaniu podłoża, uszczelnieniach podpłytkowych, montażu i spoinowaniu płytek oraz błędach.

Proces wykonania prac wykończeniowych w łazienkach można podzielić na kilka etapów. Przede wszystkim prace te powinny być wykonywane po zakończeniu prac stanu surowego, ustabilizowaniu budynku (dotyczy nowych obiektów) i zakończeniu wszelkich prac instalacyjnych (wodno-kanalizacyjnych, elektrycznych, grzewczych).

Dysponując już w pełni pomieszczeniem przeznaczonym na nową łazienkę lub pomieszczeniem poddawanym modernizacji, należy zacząć od dokładnej inwentaryzacji i pomiarów poszczególnych elementów. Na tej podstawie, a nie na podstawie rysunków i wymiarów znajdujących się w projekcie budynku, można przystąpić do projektowania łazienki.

Projekt powinien uwzględniać rozmieszczenie wszystkich urządzeń sanitarnych, zgodnie z zaleceniami technicznymi dotyczącymi odległości pomiędzy nimi oraz dopuszczalnych odległości i nachylenia przyłączy do pionów, a jednocześnie spójnych z oczekiwaniami funkcjonalnymi i użytkowymi inwestora. Należy też uwzględnić rodzaj i rozmieszczenie elementów oświetlenia oraz gniazdek i włączników elektrycznych. Projekt i aranżację pomieszczenia może wykonać architekt, ale częściej dekorator wnętrz lub sam glazurnik na podstawie ustaleń oczekiwań przyszłych użytkowników łazienki.

 

Fot. 1. Łazienka wczoraj i dziś

Chyba nie ma w naszych mieszkaniach pomieszczenia, które zrobiło tak zawrotną karierę jak łazienka. Pomijając czasy starożytnego Rzymu, gdzie przywiązywano pewną wagę do higieny i dostrzegano przyjemności korzystania z kąpieli, przez kolejne długie wieki łazienki praktycznie nie odgrywały żadnej roli w życiu ludzi.

Co ciekawe, nawet w olbrzymich pałacach i rezydencjach, takich jak choćby w słynnym Wersalu, nie przywiązywano wagi do tak błahych spraw jak utrzymanie higieny. Tendencja była wręcz odwrotna – częste mycie uważane było za przyczynę chorób, a na korzystających z kąpieli krzywo patrzono, podejrzewając ich o niecne zamiary, a nawet czary.

Dopiero z początkiem XIX wieku sytuacja zaczęła się z wolna zmieniać. Obecnie łazienki pełnią coraz ważniejszą funkcję użytkową, są już nie tylko miejscem utrzymywania higieny. W łazienkach coraz śmielej pojawiają się także materiały, których dotychczas próżno byłoby tam szukać – drewno, szkło, kamień naturalny, blacha.

Podłoże to podstawa
Podstawą jakości i trwałości prac okładzinowych jest właściwe przygotowanie podłoża. Nawet najdroższa czy najbardziej efektowna okładzina z płytek w sytuacji, gdy będzie zamontowana na źle przygotowanym podłożu, może popękać lub odspajać się od podłoża. To samo dotyczy innych okładzin, ale aspekt ten jest szczególnie istotny w przypadku okładzin ceramicznych podłogowych, które w porównaniu z okładzinami ściennymi poddawane są bardziej intensywnej eksploatacji. Z tego względu procesowi oceny i przygotowania podłoża poświęcimy bardzo dużo miejsca w tym odcinku Szkoły.

Podział podłoży
Spotykane w praktyce budowlanej podłoża można podzielić na kilka sposobów. Podstawowy podział bazuje na wieku podłoża, czyli czasie, jaki upłynął od jego wykonania. Pod tym względem można wyodrębnić podłoża:

  • Nowe – w nowo wybudowanych budynkach lub obiektach poddawanych gruntownej modernizacji.

  • Stare – w budynkach istniejących, użytkowanych.


  •  

Podział podłoży ze względu na rodzaj materiału, który dotyczy obu wspomnianych powyżej klasyfikacji:

  • Ściany betonowe monolityczne, wykonywane na miejscu budowy lub z elementów prefabrykowanych.

  • Ściany surowe (nieotynkowane) z elementów drobnowymiarowych, cegły ceramicznej, pustaków ceramicznych, keramzytobetonowych bloczków wapienno-piaskowych, bloczków z betonu komórkowego, ściany z bloczków gipsowych typu Pro-Monta.

  • Ściany otynkowane – wykonane przy użyciu tynków cementowych, cementowo-wapiennych lub gipsowych, czasami z dodatkową warstwą gładzi (gipsowej lub cementowej).

  • Posadzki lub podkłady podłogowe cementowe.

  • Płyty gipsowo-kartonowe lub gipsowo-włóknowe.

  • Podłoża trudne (inaczej krytyczne) - stare okładziny z płytek ceramicznych, płyty OSB, sklejka wodoodporna, lastryko.

  •  

Różnorodność spotykanych w praktyce sytuacji sprawia, że przed rozpoczęciem prac należy zawsze starannie zapoznać się z podłożem, wykorzystując do tego celu zamieszczone poniżej wskazówki.

Wymagania podłoży
Pierwsza sprawa to określenie rodzaju podłoża, z uwzględnieniem informacji podanych powyżej. Inaczej przygotowuje się podłoża mineralne, inaczej drewniane, a jeszcze inaczej tzw. podłoża trudne, na przykład lastryko czy stare płytki ceramiczne. Inny jest zatem również wachlarz potrzebnych materiałów budowlanych.

1. Podłoże wysezonowane
Po ustaleniu rodzaju podłoża trzeba sprawdzić, kiedy zostało ono wykonane, na przykład po wpisach w dzienniku budowy, sprawdzeniu faktur zakupowych lub relacji inwestora. Pozwoli to określić, czy podłoże jest należycie wyrezonowane do stanu powietrzno-suchego i czy można już przystąpić do prac okładzinowych.

Warstwa betonu, jastrych podłogowy czy nawet cienka warstwa wyrównawcza stanowiąca podłoże musi być odpowiednio związana i wyschnięta, w przeciwnym wypadku może mieć negatywny wpływ na okładziny. Czas, jaki musi minąć od wykonania podłoża do momentu układania na nim płytek lub innych okładzin wykończeniowych, zależy od kilku czynników:

  • rodzaju użytego materiału,

  • grubości materiału,

  • warunków wiązania.

  •  

Elementy betonowe powinny być sezonowane przez minimum 28 dni, ale niektóre zalecenia podają nawet termin 3 miesięcy. Posadzki i podkłady cementowe oraz tynki tradycyjne powinny wysychać około 7 dni na każdy centymetr grubości warstwy, a najlepiej około 28 dni. Czas ten można skrócić, stosując gotowe, szybko wiążące zaprawy wyrównawcze, dla których producent określił krótszy okres sezonowania. Przykładem wyrobu tego typu jest Zaprawa wyrównująca Atlas (dalsze prace możliwe po 4 h) lub Atlas Postar 80 (dalsze prace możliwe po 24 h).

Tynki gipsowe wiążą i wysychają w ciągu 14 dni, ale zawsze należy brać poprawkę, że taki szacunek dotyczy warunków stabilnych, w innych okres ten może ulec wydłużeniu. Warto tutaj wspomnieć, że tynki gipsowe powinny być w miejscach, gdzie planowane jak przyklejanie płytek, pozostawione bez zacierania lub zatarte na ostro.

2. Podłoże mocne i stabilne
Kolejną sprawą jest to, czy podłoże jest odpowiednio mocne i stabilne do układania kolejnych warstw – to istotne szczególnie w przypadku podłoży określonych wcześniej jako stare. Pierwsze zalecenie dotyczy w zasadzie wytrzymałości podłoża – nie można zastosować mocnego materiału, np. kleju do terakoty na podłożu, które jest od niego słabsze, ponieważ może to doprowadzić do zerwania połączenia. W przypadku posadzek wytrzymałość podłoża na ściskanie powinna wynosić minimum 12 MPa, a na zginanie minimum 3 MPa. Słabe, osypujące się tynki należy usunąć.

Stabilność podłoża (sztywność) należy rozumieć natomiast jako odporność na zmiany wymiarów na skutek czynników zewnętrznych, związanych np. z eksploatacją pomieszczeń. Przykładem są podłogi z płyt OSB, podłogi wykonane na warstwie izolacji termicznej (tzw. pływające) czy też konstrukcje z płyt gipsowo-kartonowych. Przy takich podłożach należy doświadczalnie sprawdzić, czy się ugina lub odkształca pod wpływem nacisku, a płyty są trwale i stabilnie przyklejone do podłoża lub zamocowane na stelażu. W przypadku tynków jako podłoże stabilne należy rozumieć tynk całkowicie związany z podłożem, niewydający głuchego odgłosu podczas ostukiwania.
 

3. Podłoże suche
Podłoże powinno być suche. Jeśli nie było gruntowane, w celu zmniejszenia nasiąkliwości można je bezpośrednio przed przyklejaniem płytek zwilżyć wodą, nie może być jednak mokre (nie wolno pozostawiać kałuż), powinno być w stanie matowo-wilgotnym.

4. Podłoże niespękane
Podłoże nie powinno być spękane, a jeśli takie nieprawidłowości stwierdzono, należy zastosować rozwiązania, które doprowadzą powierzchnię do oczekiwanego stanu. Rodzaj działań naprawczych zależy od tego, czy spękania są ustabilizowane, czy pracujące (można to sprawdzić szkiełkami kontrolnymi, plombami gipsowymi lub wskaźnikiem rozwarcia rys).

W przypadku spękań ustabilizowanych wystarczy ich mechaniczne poszerzenie i pogłębienie, a następnie zamknięcie zaprawą cementową, np. Atlas TEN-10. W problematycznych sytuacjach konieczne może się okazać zastosowanie dodatkowego wzmocnienia, miejscowego w postaci stalowych prętów zamocowanych w poprzek pęknięć lub powierzchniowych w postaci specjalnych siatek lub mat kompensujących.

Pęknięcia naprawia się i wypełnia przed zniwelowaniem podłoża na całej powierzchni. Spękania o charakterze konstrukcyjnym, czyli zagrażające statyce budowli, muszą być skonsultowane z inżynierem budowlanym celem określenia przyczyn i sposobu naprawy.
 

5. Podłoże oczyszczone
Kolejna, wydawałoby się oczywista sprawa – powierzchnia musi być oczyszczona. Należy usunąć wszystkie warstwy lub fragmenty podłoża mogące osłabić przyczepność nowo nakładanych warstw wykończeniowych. Mowa tu o materiałach powłokowych, takich jak resztki farb i klejów do wykładzin, słabo przylegających i osypujących się fragmentach samego podłoża, jaki o zwykłych zabrudzeniach, kurzu.Zanieczyszczenia po klejach trzeba skuć, resztki farb rozmiękczyć i zeskrobać szpachelkami, natomiast osypliwe fragmenty oczyścić szczotką drucianą. Jeśli na podłożu zostaną stwierdzone skażenia biologiczne, należy je usunąć np. za pomocą preparatu Atlas Mykos.
 

6. Podłoże równe
Przedostatnia, ale bardzo ważna kwestia – podłoże powinno być odpowiednio równe. Dotyczy to całych płaszczyzn, a nie tylko fragmentów podłoża. Zbyt duże odchylenia od pionu lub poziomu mogą utrudnić lub uniemożliwić prace okładzinowe bez dodatkowych czynności naprawczych.

Według wytycznych wykonania i odbioru robót budowlanych sprawdzenie równości podłoża dokonuje się za pomocą łaty kontrolnej o długości 2 m. Wytyczne dopuszczają odchylenie powierzchni pionowej od płaszczyzny nie większe niż 3 mm na długości łaty i w liczbie niewiększej niż 3 sztuki. Na całej wysokości pomieszczenia odchylenie (góra – dół) nie może być większe niż 4 mm, natomiast w przypadku powierzchni poziomych: 5 mm na długości 2 m.

Kleje do płytek można stosować warstwą o określonej grubości, zawsze podanej na opakowaniu. Pod tym względem rodzaj przewidzianego kleju jest bardzo ważny – determinuje bowiem sposób i zakres zniwelowania nierówności podłoża. Nie zaleca się wyrównywać podłoża przy użyciu kleju, chociaż jest to możliwe. Na podłożach odpowiednio równych można stosować kleje bez dodatkowego wyrównywania. Na podłożach o większych nierównościach trzeba albo zastosować dodatkową warstwę niwelującą, albo użyć kleju uniwersalnego lub grubowarstwowego (tylko na posadzkach). W obu przypadkach najpierw powinno się uzupełnić większe ubytki i nierówności, tak aby ostateczna warstwa kleju miała w miarę równomierną grubość na całej powierzchni.


Gruntowanie
Grunt powinien być zastosowany na podłoże wyrównane i oczyszczone z zanieczyszczeń, a nie jako antidotum na wszelkie niedoskonałości podłoża. Ważną sprawą jest dobór środka gruntującego – na podłożach chłonnych stosuje się tradycyjne emulsje gruntujące wnikające w głąb podłoża i redukujące nasiąkliwość. Przykładem takiego gruntu jest Atlas Uni-Grunt.

Na posadzkach można dodatkowo stosować grunty głęboko penetrujące, np. Atlas Uni-Grunt Plus. Na podłożach gładkich, takich jak beton, płyty OSB czy bezpośrednio na starych płytkach, należy zastosować tzw. grunt sczepny, np. Atlas Grunto-Plast, który nie wnika w podłoże, lecz tworzy na nim mocno przylegającą warstwę. W obu przypadkach zastosowanie gruntu pozwalana ujednolicenie parametrów podłoża na całej powierzchni, zarówno tam, gdzie jest stare podłoże, jak i w miejscach uzupełnień. To ważne ze względu na możliwość zapewnienia nowo nakładanym warstwom optymalnych i takich samych warunków wiązania na całej powierzchni.

Niezależnie od powyższych wskazówek zawsze warto pamiętać o aspektach statyczno-wytrzymałościowych dotyczących elementów konstrukcyjnych, na których montowane będą płytki np. stropów, a które również mogą mieć znaczenie dla jakości i trwałości wykonanych prac.

 

Co mówi prawo o łazience?

Od strony formalnej, dokumentem, który określa podstawowe wymagania dla pomieszczeń takich jak łazienki, jest Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Dział III, Rozdział 6 tego rozporządzenia dotyczy pomieszczeń określanych jako higieniczno-sanitarne, do których oprócz łazienek zalicza się również łaźnie, sauny, natryski, ustępy, umywalnie, szatnie, przebieralnie i pralnie.

Łazienki powinny mieć wysokość co najmniej 2,5 m (w świetle), z wyłączeniem łaźni ogólnodostępnych, gdzie wysokość powinna wynosić 3 m. Zmniejszenie wysokości pomieszczenia (do 2,2 m) możliwe jest pod warunkiem, gdy jest wyposażone w wentylację mechaniczną wywiewną lub nawiewno-wywiewną.

Przepisy regulują również wymagania dotyczące kubatury łazienek zależnie od sposobu ich wentylacji. Ściany w łazienkach, zgodnie z zaleceniami, powinny mieć do wysokości co najmniej 2 m powierzchnie zmywalne i odporne na działanie wilgoci, natomiast posadzki powinny być zmywalne, nienasiąkliwe i nieśliskie.

Przepisy nie precyzują niestety tych zapisów, pozostawiając sporą dozę interpretacji. Rozporządzenie w dużej mierze opisuje zalecenia dla projektantów, nie dając natomiast wskazówek wykonawczych ani technologicznych. Jedynym dokumentem, gdzie takich wytycznych można poszukiwać, jest instrukcja Instytutu Techniki Budowlanej nr 397/2006 pn. Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych, część B, Zeszyt 5, Okładziny i posadzki z płytek ceramicznych.

Niestety, również ona ma duży stopień ogólności i nie rozwiązuje wszystkich wątpliwości w temacie montażu okładzin ceramicznych. Być może po nowelizacji, która wg informacji z Instytutu Techniki Budowlanej jest w trakcie realizacji, poszczególne zalecenia zostaną jednak doprecyzowane. W roku 2005 została wycofana, bez zastąpienia, norma PN-75/B-10121. Okładziny z płytek ściennych ceramicznych szkliwionych – Wymagania i badania przy odbiorze, która również dotyczyła zagadnień weryfikacji prawidłowości wykonania okładzin z płytek ceramicznych. Norma ma status wycofanej, ale można nadal korzystać z jej zapisów.

 

Artykuł ukazał się w magazynie ATLAS fachowca, numer 1 luty 2013 (07)

PRZEJDŹ DO LEKCJI 2

Kategoria 
Tagi 
wykończenie łazienki
szkoła wykończenia łazienki
rodzaje podłoży

Nasi partnerzy