Przedsiębiorca na chorobowym

Autor 
Andrzej Paduch, adwokat, specjalizuje się w prawie administracyjnym (w tym budowlanym)
23.09.2016Komentarze (1)

Wiele chorób zwala z nóg nawet największych pracoholików. Pół biedy, jeżeli są oni zatrudnieni w oparciu o umowę o pracę. Co jednak w przypadku choroby powinny czynić osoby prowadzące własną działalność gospodarczą?

Chory przedsiębiorca ma niewątpliwie większe kłopoty od chorego pracownika. W przypadku tych przedsiębiorców, którzy swoją działalność wykonują jednoosobowo, to znaczy nie zatrudniają pracowników oraz nie korzystają z pomocy podwykonawców, niezbędne może być przełożenie realizacji przyjętych zleceń na inny termin – taki, w którym chory powróci do zdrowia i będzie w stanie wywiązać się z przyjętych na siebie zobowiązań.

Uwaga!
Zawsze powiadamiaj swoich kontrahentów o niedyspozycji wykluczającej możliwość terminowego zakończenia prac, których wykonania się podjąłeś. Pomoże Ci to uniknąć odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 i in. Kodeksu cywilnego). Sen ze schorowanych powiek wielu przedsiębiorcom spędza także inne zagadnienie: jak ich choroba ma się do obciążeń wobec ZUS?  

 

Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne

Ubezpieczenie chorobowe – a ściślej, ubezpieczenie społeczne na wypadek choroby lub macierzyństwa – jest jednym z rodzajów ubezpieczeń społecznych w Polsce. Przedsiębiorcy podlegają mu dobrowolnie – to znaczy nie mają obowiązku opłacania składek z tego tytułu. Ubezpieczenie to jest bardzo opłacalne, a to z uwagi na możliwość otrzymania zasiłku chorobowego i późniejszego obniżenia składki na ubezpieczenie społeczne. Decydując się na ubezpieczenie chorobowe, pamiętajmy jednak, że z mocy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ciąży na nas obowiązek terminowego opłacania składek. Składki opłacamy co do zasady do 10 dnia każdego miesiąca. W przypadku osób, które opłacają składki nie tylko za siebie, ale także za inne osoby, termin płatności przypada na 15. dzień każdego miesiąca.

Przykład I
Dwaj sąsiedzi, Jan Kowalski i Jan Nowak, prowadzą firmy budowlane. Jan Kowalski opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a nadto – na ubezpieczenie chorobowe. Z kolei Jan Nowak poprzestaje na składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Obaj przedsiębiorcy mają do tego prawo, obaj postępują zgodnie z prawem.

Uwaga!
Nieterminowe opłacenie składki powoduje automatyczną utratę ubezpieczenia chorobowego i konieczność ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia! Jak dokonać zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego? Wystarczy wypełnić formularz ZUS ZUA (znajdziecie go pod adresem: http://www.zus.pl/pliki/formularze/zua.pdf).  

 

Przykład II
Jan Kowalski w pierwszych dziesięciu dniach lipca przebywał na wakacjach w Ustroniu Morskim. Po powrocie do domu, 11 lipca, dokonał przelewu składki na ubezpieczenie chorobowe. Składka miała być jednak opłacona do 10 lipca (decyduje data wpłynięcia na konto). W konsekwencji, Jan Kowalski utracił prawo do ubezpieczenia chorobowego, w związku z czym zmuszony był wystąpić z nowym zgłoszeniem o objęcie ubezpieczeniem chorobowym.

Zasiłek chorobowy
Zasiłek chorobowy jest jednym ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczony przedsiębiorca, jako że jego ubezpieczenie ma w tym przypadku charakter dobrowolny, nabywa prawo do zasiłku chorobowego:

  • z upływem 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (art. 4 ust. 1 p. 2 ustawy). Okres 90 dni bywa nazywany przez fachowców „okresem wyczekiwania”. Oznacza on, że jednokrotne opłacenie składki na ubezpieczenie chorobowe nie daje jeszcze prawa do zasiłku chorobowego; niezbędny jest wskazany upływ 90 dni.
  • jeżeli stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia, a zatem najwcześniej w 91. dniu liczonym od objęcia ubezpieczeniem chorobowym gwarantuje wypłatę zasiłku.

Wyjątkiem są te sytuacje, w których przedsiębiorca był objęty wcześniej ubezpieczeniem chorobowym z innego tytułu, np. jako pracownik. W takich przypadkach może on kontynuować swoje ubezpieczenie chorobowe (a zatem okres 90 dni nie obowiązuje) pod warunkiem, że między poprzednim ubezpieczeniem a ubezpieczeniem w związku z działalnością gospodarczą nie upłynęło więcej niż 30 dni.

Uwaga!
Na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby traktuje się niemożność świadczenia pracy spowodowaną pobytem w szpitalu lub też w związku z badaniami kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów.  
 

W przypadku przedsiębiorców zasiłek będzie wypłacany przez ZUS. Jak długo przysługuje zasiłek chorobowy? Co do zasady, przez okres trwania niezdolności, nie dłużej jednak niż 182 dni w roku. W przypadku niezdolności spowodowanej gruźlicą lub ciążą okres jest dłuższy i wynosi nie 182, a aż 270 dni w roku. Prawo do zasiłku chorobowego tracimy w przypadku, gdy zaświadczenie lekarskie, na podstawie którego zasiłek otrzymaliśmy, zostało sfałszowane. Prawo do zasiłku utracimy także wtedy, jeżeli w okresie naszej niezdolności do pracy będziemy poświęcać się innym od rekonwalescencji sprawom, np. wakacje czy praca. Uregulowano również sytuację tych osób, których niezdolność do pracy spowodowana została nadużyciem alkoholu – tracą oni uprawnienie do zasiłku za okres pierwszych pięciu dni niezdolności.

Przykład III
Zygmunt Iksiński zaplanował wakacje w Niechorzu od 16 do 31 lipca br. Nieszczęśliwie jednak 14 lipca rozchorował się, zaś lekarz rozpoznał zapalenie płuc. Pomimo to Iksiński pojechał nad Bałtyk. Zaryzykował jednakże to, że w wypadku gdyby ZUS powziął wiedzę o jego wyjeździe wakacyjnym, pomimo choroby, mógłby stracić prawo do zasiłku.

Wnioskujemy o zasiłek chorobowy
Jeżeli chcemy otrzymać zasiłek chorobowy, powinniśmy pamiętać o dwóch bardzo istotnych dokumentach:

  • zwolnieniu lekarskim

Przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego dowodem stwierdzającym niezdolność do pracy jest zaświadczenie wydane przez lekarza (potocznie) „L4”. Obecnie jego urzędową (oficjalną) nazwą jest „ZUS ZLA”. Wystawiając je, lekarz nie ma pełnej dowolności – prawidłowość wystawiania zaświadczeń lekarskich podlega kontroli urzędników ZUS, którzy mogą wezwać nas na badanie albo nawet odwiedzić nas w miejscu naszego pobytu.

Przykład IV
Lekarz nie może zatem wpisywać do wystawianego zaświadczenia okoliczności nieprawdziwych czy mocno naciąganych – w takiej sytuacji może zostać pociągnięty nawet do odpowiedzialności karnej.

Pamiętajmy o tym, aby zachować wszystkie dokumenty, które potwierdzają nasz zły stan zdrowia, np. wyniki badań. Mogą one być istotnym dowodem w sprawie w przypadku zakwestionowania prawidłowości przyznanego zasiłku przez ZUS.

Uwaga!
Obecnie ciągle spotkać możemy zaświadczenia lekarskie w formie papierowej. Od 1 stycznia 2018 roku ZUS-ZLA („L4”) przybierze postać wyłącznie elektroniczną i jako e-dokument przesyłane będzie bezpośrednio do ZUS

 

  • wniosku o przyznanie zasiłku chorobowegoPodleganie ubezpieczeniu chorobowemu i uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy nie jest jedynym warunkiem uzyskania zasiłku chorobowego przez przedsiębiorcę. Musi on bowiem także złożyć wniosek o przyznanie zasiłku chorobowego – wystarczy bowiem wypełnić druk ZUS Z-3b (na stronie www.zuspl/pliki/formularze).

Zarówno zaświadczenie, jak i wniosek powinniśmy dostarczyć do ZUS w terminie 7 dni od daty wystawienia zwolnienia lekarskiego. Każdy dzień zwłoki spowoduje obniżenie zasiłku chorobowego. Jest jednak jeden wyjątek. Otóż jeżeli zwolnienie to zostało przesłane do ZUS drogą elektroniczną, wówczas nasz  wniosek może być złożony w dowolnym terminie.

Zmniejszamy składkę

Zwolnienie lekarskie może niekiedy oznaczać zmniejszoną składkę na ubezpieczenie społeczne lub brak obowiązku jej zapłaty za dany miesiąc. Za okres, w którym przysługiwał nam zasiłek chorobowy, nie musimy bowiem odprowadzać składek na ubezpieczenie społeczne.

Uwaga!
Częstym błędem – do tego skutkującym utratą ubezpieczenia chorobowego – jest po prostu nieodprowadzenie za dany miesiąc składki w ogóle. W omawianym przypadku jesteśmy uprawnieni do jej zmniejszenia proporcjonalnie do liczby dni, w których przebywaliśmy na zwolnieniu lekarskim, nie zaniechania jej odprowadzenia!                                                


W praktyce odliczanie składki wygląda następująco: Z odliczeniem czekamy do momentu przyznania świadczenia chorobowego, więc często za miesiąc choroby płacimy pełną składkę. Dopiero po otrzymaniu świadczenia składamy formularz DRA (korektę). Przy następnej opłacie wpłacamy mniejszą sumę.

Ważne!

Po przepracowanym pełnym miesiącu, gdy wracamy do normalnych składek, musimy złożyć kolejny DRA.

 

 

PODSTAWA PRAWNA:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 963).

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby  i macierzyństwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 372).

3. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 584) 4. Kodeks cywilny, Dz.U. z 2016 r., poz. 380.

LINKI:

1. Serwis informacyjny ZUS – www.zus.pl

2. Poradnik ZUS dla przedsiębiorców – http://www.zus.pl/pliki/poradniki/porad4.pdf

3. Formularz DRA - http://www.zus.pl/ pliki/formularze/dra.pdf.

 

Artykuł ukazał się w magazynie ATLAS fachowca,  numer 4 wrzesień 2016 (25)

Kategoria 
Tagi 
przedsiebiorca na chorobowym
wlasna dzialanosc gospodarcza
chorobowe
zwolnienie lekarskie

Nasi partnerzy