​Przyczyny powstawania szczelin w podłogach drewnianych

Autor 
Tadeusz Woźniak, Parkiet Komplex Mława
11.02.2015Komentarze (0)

Bezpośrednią przyczyną powstawania szczelin w podłogach drewnianych jest spadek wilgotności drewnianych elementów okładzinowych – lamelek, deszczułek lub desek. Pośrednich przyczyn jest znacznie więcej, a występują one pojedynczo lub, co się częściej zdarza, w układzie złożonym. Przyczyna powstawania szczelin w podłogach leży zarówno po stronie jej wykonawcy, jak i użytkownika.




 

Błędy wykonawczo-materiałowe
 
1. Przyczyna: nadmierna wilgotność elementów drewnianych użytych do montażu.
 
Skutek: po pierwszym sezonie grzewczym powstają szczeliny, adekwatne do nadmiaru wilgoci w montowanych drewnianych elementach podłogowych.
 
Wniosek: wilgotność drewna powinna mieścić w przedziale od 8% do 9%, sporadyczne elementy mogą mieć wilgotność 7% lub 10% -11%. PN-EN 13 226.
 

Spadek wilgotności względnej powoduje, że drewno traci wilgoć i kurczy się zgodnie parametrami zawartymi w poniższych tabelach. Każde drewno oraz sposób jego cięcia inaczej reaguje na zmiany mikroklimatu otoczenia.

Współczynnik kurczliwości drewna oraz bezwładność klimatyczna – czas wymiany wilgotnościowej. W oparciu o powyższe przy spadku wilgotności powietrza spadnie wilgotność drewna, co w efekcie przełoży się powstanie szczelin o łącznej wielkość na odcinku jednego metra. Patrz tabela nr 3.

Teoretycznie inne gatunki drewna skurczą się stosownie do ich współczynnika kurczliwości. Praktycznie elementy przyklejone do podkładu skurczą się w mniejszym stopniu, stosownie do elastyczności spoiny klejowej.

2. Przyczyna: nadmierna wilgotność podkładu – wylewki.
 
Skutek: nadmiar wilgoci z podkładu przeniknął do posadzki drewnianej, powodując jej spęcznienie oraz odkształcenia plastyczne poszczególnych elementów. W konsekwencji doprowadziło to do powstania szczelin między poszczególnymi deskami - deszczułkami.
 
Wniosek: wilgotność podkładu drewnianego poniżej 12%, jastrychu anhydrytowego < 0,5% CM wylewki betonowej powinna być niższa niż 3% wagowo lub mniej niż 2% CM. Na ile mniej powinien określić wykonawca, biorąc pod uwagę grubość zarówno wylewki, jak i grubość okładziny drewnianej. Wylewki ogrzewane: anhydryt < 0,3% CM beton < 1,8% CM.

3. Przyczyna: nieodpowiednia wilgotność powietrza w pomieszczeniach podczas montażu podłogi.
 
Skutek: niska wilgotność w trakcie montażu i aklimatyzacji przyczynia się do powstawania niewielkich szczelin, które pomimo zaszpachlowania w trakcie wykończania, ujawnią się po kilku latach użytkowania podłogi. Wysoka wilgotność otoczenia powoduje intensywne pęcznienie drewna w czasie kiedy spoina klejowa nie posiada jeszcze pełnej wytrzymałości. Pęczniejąca płyta podłogi wypełnia szczeliny przyścienne i w takim obrysie pozostanie na stałe. Jednak powrót do normalnej wilgotności powietrza w pomieszczeniach nie spowoduje powrotu poszczególnych elementów na swoje miejsce. Między deszczułkami powstaną szczeliny o łącznej powierzchni równej powierzchni wypełnionych wcześniej szczelin przyściennych.

Wniosek: zalecana wilgotność montażu mieści się w przedziale od 50% do 65% wilgotności względnej (RH), optymalna temperatura w przedziale: 18°C - 22°C.
 

4. Przyczyna: zbyt suche elementy drewniane użyte do montażu podłogi.

Skutek: przesuszone elementy posadzkowe generują znaczne naprężenia obciążające spoinę klejową, co może być przyczyną jej zerwania, szczególnie w okolicach ścian. W tych miejscach drewno ma dużą swobodę w pęcznieniu i kurczeniu, a szczeliny są bezpośrednią konsekwencją powyższej swobody.

Wniosek: przed montażem należy sprawdzić wilgotność drewna oraz równomierność jego wysuszenia.

5. Przyczyna: Za bardzo elastyczna spoina klejowa w stosunku do gatunku drewna.

Skutek: bardzo elastyczny klej powoduje, że drewno o dużym współczynniku kurczliwości ma dosyć dużą swobodę w powiększeniu powierzchni podłogi w okresie pierwszego wilgotnego lata. Po zmianie mikroklimatu wnętrza w podło¬gach olejowanych lub woskowanych powstanie szereg drob-nych szczelin, natomiast w podłogach lakierowanych powstaną pęknięcia blokowe.

Wniosek: przy wyborze systemu klejowego należy uwzględniać właściwości elementów sklejanych, tzn. właściwości drewna i jakość podkładu.

6. Przyczyna: mała wytrzymałość powierzchniowa podkładu.

Skutek: szczeliny – pęknięcia blokowe w okresie zimowym przy niewielkim spadku wilgotności podłogi lakierowanej, szczególnie w przypadku zastosowania lakierów chemicznych, sklejających boki deszczułek. Słaba wylewka nie potrafi ograniczyć skurczu drewna, jest on w większym, aczkolwiek różnym stopniu, ograniczany poprzez sklejenie boków poszczególnych elementów. Słabe miejsca tegoż sklejenia dają początek dla pęknięć skumulowanych - blokowych.
 
Wnioski: przed montażem należy wzmocnić powierzchnię podkładu, ponadto wybrać odpowiedni sposób ułożenia elementów podłogowych oraz zastosować lakiery niesklejające boki deszczułek. Powłoki olejowe są tu najbezpieczniejszym rozwiązaniem.
 

7. Przyczyna: nieodpowiednio dobrany gatunek drewna oraz szerokość elementów.

Skutek: podłogi wykonane z szerokich desek podłogowych z trudnych gatunków drewna z natury skazane są na powstawanie szczelin w typowym dla pomieszczeń mikroklimacie wnętrza

Wniosek: szczeliny między litymi deskami podłogowymi szerokości powyżej 15 cm są rzeczą naturalną i powinny być akceptowane przez użytkownika. Wielkość szczelin idzie w parze z szerokością desek i współczynnikiem kurczliwości drewna z jakiego została wykonana podłoga. W celu zamaskowania pracy drewna szerokie deski powinny mieć złamaną krawędź.

8. Przyczyna: nieodpowiednio dobrany gatunek drewna oraz wielkość elementów w przypadku podłóg ogrzewanych.
 
Skutek: podłogi ogrzewane z istoty rzeczy posiadają wyższą temperaturę i relatywnie niższą wilgotność co w przypadku drewna o dużej kurczliwości przekłada się na wielkość szczelin między deszczułkami. Podobnie jest w przypadku szerokich elementów z litego drewna.

Wnioski: na ogrzewane posadzki nie stosować drewna grabu, buka, jesionu, klonu, brzozy. Posadzki płaskie z litych elementów w ograniczonej szerokości do 5 cm. Szersze elementy tylko w wykonaniu z łamanymi krawędziami tzw. fazką. W miarę możliwości stosować elementy okładzinowe w wykonaniu warstwowym.

9. Przyczyna: nieodpowiedni sposób ułożenia elementów drewnianych.

Skutek: wzór angielski lub francuski potocznie nazywany pokładowym, generuje naprężenia kierowane tylko w dwie strony, co naraża spoinę na znaczne obciążenia, a jej przeciążenie i zerwanie przyczynia się do późniejszego powstawania szczelin.

Wniosek: w przypadku oceny, która nie daje pewności, że wytrzymałość podkładu ograniczy w pełni naprężenia drewna, należy wybrać taki wzór, aby zredukować naprężenia do minimum. Wzór jodełka, koszyk lub kwadraty należą do wzorów bezpiecznych.

10. Przyczyna: podłoga wykonana z cienkich, litych elementów drewnianych.

Skutek: szczeliny między deskami powstają po krótkim okresie przebywania w suchym mikroklimacie wnętrza.

Wniosek: niewielka grubość elementów drewnianych powoduje większą podatność na zmiany wilgotności otoczenia. Grube deski zawierają większą ilość wilgoci, stąd potrafią bezpiecznie przetrwać krótkie okresy zaniżonej RH w powietrzu. Wykonawca powinien polecać grubsze deski lub w przypadku ograniczeń w grubości podłogi zalecać okładziny warstwowe.

11. Przyczyna: otwarta dyfuzyjnie (mało szczelna) powłoka nawierzchniowa podłogi.

Skutek: szczeliny w podłodze pojawiają się po krótkim przebywaniu w otoczeniu suchego powietrza.

Wniosek: Powłoki olejowe, olejowoskowe dają większą możliwość przenikania wilgoci zawartej w drewnie. Najszczelniejsze są elastyczne lakiery uretanowe oraz lakiery poliuretanowe. Właściwości lakierów wodnych w tym względzie mają wartości średnie. Wykonawca powinien poinformować użytkownika o powyższych właściwościach i ewentualnych konsekwencjach przy spadku wilgotności powietrza w pomieszczeniach.

12. Przyczyna: jednostronne mocowanie elementów drewnianych do podłoża.

Skutek: ta sytuacja ma miejsce w przypadku mocowania desek do legarów lub do podkładów drewnianych. Jednostronne zamocowanie (wkręty lub gwoździe) w niewielkim stopniu ogranicza kurczenie drewna podczas okresowego spadku wilgotności otoczenia. Praktycznie poszczególne elementy kurczą się swobodnie zgodnie ze współczynnikiem kurczliwości zainstalowanego drewna

Wniosek: deski należałoby przytwierdzać „z góry” gwoździami lub wkrętami w pobliżu ich krawędzi. Jest to mało estetyczne i obecnie rzadko stosowane.

13. Przyczyna: renowacja powierzchniowa podłogi prowadzona bez odniesienia się do jej wilgotności i spójności posadzki z podkładem.

Skutek: pęknięcia blokowe powstałe po spadku wilgotności drewna.

Wnioski: Prace naprawcze prowadzone są w większości w okresie letnim po innych pracach mokrych co powoduje, że podłoga jest w stanie podwyższonej wilgotności. W związku z tym, przed rozpoczęciem prac, należy doprowadzić do spadku wilgotności drewna. Aby zapobiec degradacji wątłej spoiny klejowej, prace należy prowadzić przy zastosowaniu maszyn tarczowych. Wypełnianie szczelin tylko przy zastosowaniu środków nie sklejających boków deszczułek, podobnie z zastosowaniem rodzaju lakieru. W tej trudnej dla podłogi sytuacji, zaleca się stosowanie olejów, olejowosków lub olejolakierów.

14. Przyczyna: niepoinformowanie użytkownika podłogi o właściwościach drewna.

Skutek: Informacje te mają szczególne znaczenie w trakcie wybierania podłogi, kiedy dla inwestora istotny jest wygląd, natomiast zachowania drewna są tematem nieznanym.
 
Wniosek: w tej sytuacji wykonawca w sposób jednoznaczny powinien wykluczyć trudne gatunki drewna, szerokie elementy lub pokładowy sposób ułożenia, czyli czynniki mogące narazić użytkownika na problemy związanie z naturalnymi zachowaniami drewna. Ponadto wykonawca powinien w sposób przejrzysty określić reżimy mikroklimatu wnętrza, szczególnie w okresie zimy.

15. Przyczyna: nieprzekazanie informacji dotyczących pielęgnacji i konserwacji podłogi.

Skutek: użytkownik stosuje różne sposoby w zakresie pielęgnacji lub konserwacji podłogi. W wielu przypadkach mokry mop lub mokra ścierka jest skutecznym sposobem na umycie podłogi jednak z fatalnym skutkiem dla zachowania jakości jej powierzchni.

Wniosek: przekazać użytkownikowi pisemną informację o sposobach pielęgnacji i konserwacji podłogi drewnianej, o rodzaju środków odpowiednich dla zainstalowanej powłoki nawierzchniowej oraz o konsekwencjach w przypadku zanie¬chania stosowania się do wskazanych zaleceń.

Błędy po stronie użytkownika

1. Przyczyna: przesuszanie powietrza w pomieszczeniach.

Skutek: okresie zimowym, szczególnie w okresie mrozów powietrze zewnętrzne nie potrafi utrzymać pary wodnej, a tym samym zawiera w sobie bardzo mało wilgoci. Większa różnica temperatur wzmaga działanie wentylacji oraz uaktywnia wszelkie nieszczelności. W tej sytuacji wentylacja w budynku oraz jego nieszczelności pozwalają na zwiększoną i niekontrolowaną wymianę powietrza. Takie wprowadzanie zimnego - suchego powietrza do pomieszczeń generuje niepotrzebne straty ciepła i powoduje spadek wilgotności względnej, co z kolei przekłada się na spadek wilgotności drewna i powstawanie szczelin.

Wniosek: zakupić prosty termo higrometr w celu bieżącej kontroli mikroklimatu pomieszczeń i na bieżąco podejmować działania mające na celu utrzymanie wilgoci na odpowiednim poziomie minimum 45% RH. Do nawilżania powietrza w pomieszczeniach mieszkalnych zaleca się stosować nawilżacze ewaporacyjne o wydajności odpowiedniej do kubatury pomieszczeń stosownie do krotności wymiany powietrza w tych pomieszczeniach. W pomieszczeniach mieszkalnych zakłada się kilkunastokrotną, pełną wymianę powietrza i do takich założeń jest projektowany nawilżacz (w m- powierzchnia lub w m3 – kubatura). W sytuacji, gdy odpowiedni nawilżacz nie nadąża z nawilżeniem powietrza w pomieszczeniach, należy ograniczyć napływ powietrza zewnętrznego (przysłonić nawiewniki okienne) lub zachowując wielokrotność wymiany powietrza, zainstalować dodatkowe źródło wilgoci.
 

2. Przyczyna: nieszczelności stolarki zewnętrznej.

Skutek: nieszczelności stolarki zewnętrznej, szczególnie w starszym wydaniu uniemożliwiają kontrolę nad regulacją wymiany powietrza szczególnie podczas dużych mrozów. Znaczna różnica temperatur poza różnicą w zawartościach wilgoci w powietrzu zewnętrznym i wewnętrznym powoduje różnicę w gęstości powietrza co powiększa różnicę ciśnień, a tym samym intensyfikuje jego wymianę. W tej sytuacji trudno zapanować nad utrzymaniem stosownej dla drewna wilgotności powietrza.

Wniosek: zlokalizować nieszczelności w stolarce wewnętrznej, po czym zadbać o zlikwidowanie ujawnionych nieszczelności. Nieszczelności stolarki zewnętrznej w znacznym stopniu wpływają na koszty ogrzewania pomieszczeń.

3. Przyczyna: przegrzewanie pomieszczeń.
 
Skutek: utrzymywanie wysokiej temperatury, ponad 25oC, powoduje spadek wilgotności względnej powietrza i wzmaga jego wymianę. W takich w takich warunkach uzupełnianie wilgoci jest bardzo trudne, a przy nieszczelnej stolarce zewnętrznej wręcz niemożliwe.

Wniosek: Podczas mroźnej aury zewnętrznej należy utrzymać temperaturę dającą minimum komfortu dla użytkownika. Podwyższanie temperatury generuje większe straty ciepła oraz zmniejsza wilgotność względną powietrza, co jest niekorzystne zarówno dla drewna, jak i człowieka.

4. Przyczyna: ogrzewanie niezamieszkałych pomieszczeń bez ich nawilżania.
 
Skutek: spadek wilgotności względnej powietrza w pomieszczeniach przekłada się na spadek wilgotności drewna i powstawanie szczelin.

Wniosek: zamieszkując do wnętrza pomieszczeń dostarczamy wilgoć poprzez oddychanie, pranie, kąpanie, gotowanie, podlewanie kwiatów itp. Zimą w niezamieszkałych pomieszczeniach obniżyć do niezbędnego minimum temperaturę powietrza, jak również do niezbędnego minimum (urządzenia gazowe!) ograniczyć działanie wentylacji. Zainstalowanie nawilżacza jest tu jak najbardziej wskazane.

Przykład: warunki zewnętrzne – minus 20oC, RH 90%, zawartość wilgoci = 0,77 g/m3. Ciągła wymiana powietrza poprzez istniejącą wentylację w budynku powoduje stworzenie mikroklimatu wnętrza o podobnej zawartości wilgoci w powietrzu, co przełoży się na przedstawioną poniżej wilgotność względną powietrza w ogrzewanych a nie nawilżanych pomieszczeniach. Mikroklimat wewnętrzny – plus 25oC, przy tej samej zawartości wilgoci 0,77g/m3 uzyskamy wilgotność względną = 3,3% (patrz tabela nr 4). Przedstawiona wartość RH (3,3%) ma charakter teoretyczny, w praktyce przez pewien czas na mikroklimat wnętrza wpływa wilgoć zawarta w przegrodach budowlanych i w wyposażeniu wnętrza, niemniej spadek wilgotności do kilkunastu % RH jest sprawą naturalną.

5. Przyczyna: korzystanie z kominka bez zasilania zewnętrznego.
 
Skutek: rozpalanie w kominku podczas mrozów jest czynnością naturalną, jednak czynny kominek bez niezależnego dopływu powietrza wyciąga nasycone wilgocią powietrze wewnętrzne dając miejsce dla suchego powietrza zewnętrznego, ze skutkami jw.

Wniosek: Wykonać niezależny dopływ powietrza niezbędny dla jego funkcjonowania. W trakcie użytkowania kominka zadbać o dodatkowe źródło wilgoci w pomieszczeniu.

6. Przyczyna: wietrzenie pomieszczeń podczas mroźnej zimy.
 
Skutek: wietrzenie pomieszczeń w mroźnym okresie powoduje gwałtowny spadek wilgotności powietrza w ich wnętrzu. Wysoka wilgotność względna przy ujemnej temperaturze tworzy złudne przekonanie, że podczas przewietrzenia pomieszczeń wprowadzimy do niego powietrze z dużą zawartością wilgoci.

Wniosek: podczas mrozów ograniczać wietrzenie pomiesz¬czeń do niezbędnego minimum. Należy wiedzieć, że przy większej różnicy temperatur na zewnątrz i wewnątrz powstaje większa różnica ciśnień, przez co wbudowana wentylacja, jak i nieszczelności stolarki są bardziej drożne i naturalnie przepuszczają większą ilość powietrza.

7. Przyczyna: intensywne nawilżanie po długotrwałym utrzymywaniu niskiej wilgotności względnej w pomieszczeniach.
 
Skutek: długotrwała, niska wilgotność powietrza powoduje znaczny ubytek wilgoci z podłóg, ścian i z drewnianych elementów wyposażenia wnętrza. Intensywne nawilżanie może doprowadzić do kondensacji pary wodnej na szybach okien, ich ościeżach oraz chłodniejszych miejscach podłogi najczęściej w okolicach drzwi balkonowych. W efekcie nawilżone elementy drewniane ulegają odkształceniu, co w konsekwencji powoduje powstawanie szczelin.

Wniosek: uzupełnienie powstałych ubytków wymaga konsekwencji i cierpliwości i należy rozłożyć je w dłuższym przedziale czasowym. Należy zwrócić uwagę, aby temperatura i wilgotność względna w trakcie doprowadzania mikroklimatu wnętrza do właściwego poziomu nie przyczyniła się do kondensacji wilgoci na najchłodniejszych elementach stolarki zewnętrznej lub jej ościeżach. W tych miejscach należy sprawdzić temperaturę punktu rosy.

8. Przyczyna: pozostawienie pomieszczeń w stanie nieogrzewanym w dłuższym okresie czasu.

Skutek: takie zaniechanie o dbałość mieszkania spowoduje ich wyziębienie. Z chwilą nagrzania powietrza w pomieszcze¬niach na wychłodzonych elementach podłogowych skonden¬suje się wilgoć. Nadmiar wilgoci spowoduje bardzo duże naprężenia na bokach desek, powodując ich trwałe odkształcenia, co w późniejszym czasie przejawi się w postaci szczelin.

Wniosek: Dbać o ciągłe zachowanie minimalnej temperatury w pomieszczeniach. Jednak w przypadku wyziębienia pomieszczeń podwyższanie temperatury musi iść w parze z kontrolą wilgotności względnej, która powinna być utrzymana poniżej wartości RH powodującej kondensację pary wodnej na wyziębionej podłodze.

9. Przyczyna: przegrzewanie podłóg ogrzewanych.

Skutek: nadmierny wzrost temperatury podłóg ogrzewanych jest bezpośrednią przyczyną powstawania szczelin między deskami. Nadmierne szczeliny mogą być oznaką trwałego uszkodzenia spoiny klejowej.
 
Wniosek: utrzymanie temperatury powierzchni podłogi do 27oC, przy wilgotności względnej powyżej 40% RH daje pewność co do trwałości podłogi.

10. Przyczyna: zalanie podłogi wodą.

Skutek: oderwanie posadzki od podkładu – wymiana posadzki lub w lepszym przypadku, wewnątrz strukturalna deformacja elementów drewnianych bez uszkodzenia spoiny klejowej. Odkształcenie plastyczne spowoduje ujawnienie szczelin po wysuszeniu podłogi.

Wniosek: w przypadku zalania podłogi należy w jak najszybszym czasie zebrać wodę z jej powierzchni. Osuszanie prowadzić przy użyciu osuszaczy i cyrkulatorów powietrza. Każdy wzrost temperatury ułatwia penetrację struktury drewna i w efekcie może być przyczyną poważniejszych uszkodzeń posadzki. Powstałe szczeliny należy wypełnić po wysuszeniu posadzki wraz z podłożem.

11. Przyczyna: pielęgnacja podłogi na mokro.

Skutek: klasyczne mycie podłogi mokrą ścierką umożliwia wnikanie wody między deszczułki, co powoduje odkształcenia plastyczne, a w efekcie powstawanie szczelin szczególnie w okolicach czół deszczułek. Poza zniekształceniem następuje trwałe przebarwienie krawędzi deszczułek.

Wniosek: do czyszczenia podłogi dopuszcza się stosowanie jedynie wilgotnych mopów lub ścierek.

12. Przyczyna: stosowanie środków do pielęgnacji i konserwacji podłogi ze znaczną zawartością dyspersji wodnej.

Skutek: nadmiar wody powoduje „otwarcie krawędzi desek”, co w konsekwencji przyczynia się do „rozszczelnienia podłogi”.

Wniosek: markowe środki zawierają w swoim składzie rozpuszczalniki bezpieczne zarówno dla człowieka jak nieszkodliwe dla podłogi z drewna.

Wnioski ogólne
Szczeliny w podłogach drewnianych mają charakter odwracalny w przypadku odkształceń sprężystych drewna oraz w sytuacji kiedy spoina zachowała swoje właściwości mechaniczne. W pozostałych przypadkach szczeliny w zmiennej formie, będą przypisane podłodze przez cały czas jej użytkowania. Użytkownik ma istotny wpływ na zachowanie jakości podłogi w pierwszych latach jej użytkowania, kiedy jest ona bardzo podatna na wszelkie niekorzystne, opisane powyżej uwarunkowania. Na dobrą „kondycję” podłogi duży wpływ ma systematyczny „trening” w pierwszych latach jej użytkowania, kiedy nowy budynek sukcesywnie stabilizuje swój mikroklimat, a użytkownik bacznie obserwuje i na bieżąco likwiduje wszelkie niedociągnięcia w jego funkcjonowaniu. W efekcie uzyskujemy psychiczny i fizyczny komfort w użytkowaniu naszego domu lub mieszkań.

 


Artykuł pochodzi z magazynu „Profesjonalny Parkiet”, nr 5-6/67-68/2012 

 

Tagi 
podłogi drewniane
błędy wykonawczo-materiałowe

Nasi partnerzy