Obowiązki pracodawcy wobec pracownika

Autor 
Waldemar Myślicki (nick na portalu www.atlasfachowca.pl: Waldi)
08.05.2015Komentarze (1)

Szczęśliwi ci, którzy nie mają w życiu obowiązków! Niestety, kiedy zaczynamy pracę to przed nami już tylko obowiązki! Możemy się jednak pocieszyć, że nie tylko my je mamy jako pracownicy, ale także nasi pracodawcy. Oto one.

Na pewno każdy, choć trochę, wie czym jest i co zawiera Kodeks Pracy (KP). Kiedy zaczynamy pracę, to uwierzcie mi – nie raz zdarzy się sięgnąć po ten spis reguł i przepisów regulujących m.in. prawa pracowników i pracodawców.

W tym artykule przybliżę, jakie obowiązki mają wobec pracowników pracodawcy, szczególnie Ci, którzy prowadzą firmy budowlane.

Konfrontacja z rzeczywistością

Kiedy zaczynamy nową pracę  warto przypomnieć sobie podstawowe pojęcia, np.:

  • „pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2.)”
  • „pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudnia ona pracowników” (art. 3).

Prawda jest jedna taka, że dla większości pracowników pracodawcą jest osoba, która zatrudnia pracownika i wypłaca mu wynagrodzenie. Nie da się ukryć, że to dwa najważniejsze obowiązki pracodawcy, ale na pewno nie jedyne. Pozostała, bardziej rozbudowana ich część  jest zawarta w art. 94 KP, gdzie pracodawca  w momencie zatrudnienia jest zobowiązany:

  • „zaznajamiać pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków, sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz ich podstawowymi uprawnieniami”
  • „przeciwdziałać dyskryminacji w zatrudnieniu, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy; – przeprowadzić szkolenie wstępne i instruktaż stanowiskowy”.

Co to znaczy? Powyższe paragrafy dotyczą wszystkich grup pracowniczych – niezależnie od tego, czy osoby pracują w biurze, kładą płytki czy pracują na rusztowaniu. W czasie szkolenia na instruktażu ogólnym i szkoleniu stanowiskowym, pracownik jest zapoznawany z zakresem obowiązków przed podjęciem pracy na swoim stanowisku (np. glazurnik – jest informowany o oczekiwaniach pracodawcy, przedstawia się mu zakres prac do wykonania i sposób wykonania zgodny ze sztuką budowlaną i przepisami BHP). Pracodawca informuje jednocześnie, jakie czynności wymagają konsultacji lub są w zakresie innego pracownika.

Kto wie, nie błądzi
W dalszej części artykułu przedstawię ważniejsze paragrafy i punkty, które dotyczą obowiązków, jakie pracodawca ma względem swoich pracowników.

1. Stanowisko pracy

Pracodawca jest zobowiązany:

  •  „zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz prowadzić systematyczne szkolenie pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy"

    Co to znaczy? Jak wiemy z artykułu „BHP: Czynniki szkodliwe i uciążliwe” na stanowisku pracy są obecne różne czynniki stwarzające zagrożenie. Obowiązkiem pracodawcy jest maksymalnie je zredukować, a także:

- opracować dla każdego stanowiska pracy ryzyko zawodowe,
- informować pracowników o występujących zagrożeniach i sposobach ich uniknięcia w celu zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Pracodawca jest zobowiązany:

  • "organizować pracę w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie",

    Co to znaczy? Jeżeli pracodawca będzie wymagał ciągłego tempa pracy na wysokich obrotach, wówczas pracodawca może się  spodziewać, że pracownik zacznie pracować „mechanicznie i odruchowo” – czyli mniej efektywnie, coraz bardziej lekceważąc przepisy BHP oraz nieświadomie zmierzając ku wypaleniu zawodowemu.

Pracodawca jest zobowiązany:

  •  „organizować pracę w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, jak również osiąganie przez pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji, wysokiej wydajności i należytej jakości pracy”.
    Co to znaczy? Nasuwa się znane powiedzenie: „właściwy człowiek na właściwym miejscu”. Pracodawca powinien organizować pracę w taki sposób, aby w wykorzystać zdolności i umiejętności pracownika. Nie ma nic gorszego, jak lekceważenie tego.

Jako szkoleniowiec ds. BHP nie mógłbym pominąć art. 207 zawartego w KP, a  zwłaszcza § 2.: „Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki”. W szczególności takich paragrafów, jak::

  • „organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy”,
  • „zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń”,
  • „reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy”,
  • „zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację  pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy”.

Co to znaczy? Wyjaśnienie powyższych podpunktów nie należy do najłatwiejszych -  są one traktowane jako wstęp do bardziej szczegółowych zaleceń dla pracodawcy odnośnie organizacji  pracy i charakteru  stanowiska pracy, których można szukać np. w  Ustawach o Państwowej Inspekcji Pracy, Kodeksie Pracy, Prawie Budowlanym. Jedno jest pewne – wszystkie powyższe punkty mówią o tym. aby zapewnić pracownikom, jak najlepsze i najbardziej bezpieczne warunki pracy (np. poprzez zastosowanie środków ochrony indywidualnej –  (przeczytaj artykuł: "Środki Ochrony Indywidualnej").

PRZYKŁAD

Wszystkie powyższe punkty mają zastosowanie w pracy wykonawców budowlanych – zobaczmy, jak wygląda to w przypadku np. pracy murarza.

Pracodawca odpowiada za organizację placu budowy oraz za magazynowanie i składowanie materiałów, ale ma również inne obowiązki.

  1. Jeżeli chodzi o stanowisko pracy, należy uwzględnić jego usytuowanie (począwszy od pracy w kesonie pod wodą (przy budowie nabrzeża) lub na typowej budowie w wykopie, na poziomie gruntu, na rusztowaniu czy podestach, na piętrze gdzie mur zaczyna się od poziomu stropu albo na dachu podczas remontu komina).  Przepisy BHP w każdym z tych przypadków muszą odnosić się do konkretnej sytuacji.
  2. W tej grupie zawodowej ważne są też warunki pracy uwzględniające pogodę oraz porę roku. Prace murowe wykonujemy praktycznie przy podwyższonych temperaturach latem jak i obniżonych zimą.
  3. Konsekwencją tego jest ustalenie czy należą się napoje albo posiłek regeneracyjny.
  4. Pozostały jeszcze środki ochrony zbiorowej i indywidualnej (w skrócie ŚOI) – to pracodawca również musi zagwarantować. Tak pokrótce możemy przedstawić obowiązki pracodawcy wobec murarza. A mamy jeszcze pracowników reprezentujących pozostałe zawody budowlane i podwykonawców. Każdy przypadek danej grupy zawodowej należy rozpatrywać indywidualnie. Aby to mieć pod kontrolą musimy szukać wsparcia w innych artykułach KP.

Pracodawca ma obowiązek:

  • „dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach (art. 2377 § 1.)”,
  • „obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informować go o sposobach posługiwania się tymi środkami (art. 2376. § 1.”),
  • „obowiązany zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny    pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac. § 2. Pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy (art. 2374. § 1.)”,
  • „zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych (art. 232.)”,
  • „zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej (art. 233.)”,
  • „przekazywać pracownikom informacje o: 1) zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach, w tym o zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników; 2) działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia zagrożeń, o których mowa w pkt 1; 3) pracownikach wyznaczonych do: a) udzielania pierwszej pomocy, b) wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów  i ewakuacji pracowników (art. 2071. § 1.”).

Na większych budowach, gdzie inwestycje są często obsługiwane przez duże firmy, rzadko zdarzają się problemy związane z kwestiami BHP – pracodawcy zapewnią środki ochrony indywidualnej i dbają, aby pracownicy z nich korzystali (należy pamiętać, że to pracownicy otrzymują nieodpłatnie wspomniane środki, ale są też i zobowiązani do ich stosowania. Nieprzestrzeganie tego przepisu grozi niedopuszczeniem do pracy lub w trakcie pracy karą finansową). Inaczej to wygląda na małych budowach, gdzie większość stanową firmy jednoosobowe. Czytając wątki na portalu, część kolegów stosuje się do wymagań, część niestety nie.  Ci, którzy tego nie robią lawirując w „halówkach” lub adidasach po wystających drutach, rozsypanych wkrętach - wtedy przebicie stopy to tylko kwestia czasu. Inny przypadek: niewielkie skrócenie dwuteownika palnikiem acetylenowym może zamienić się w poważny wypadek zakładając  nieodpowiedni ubiór, który zajmie się ogniem. Większość takich pracowników (będąc jednocześnie swoimi pracodawcami) oszczędza na sobie. Nie warto narażać swojego życia i zdrowia!

2. Czynności kadrowo – administracyjne

Pracodawca jest zobowiązany:

  • „terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie”

3. Czynności socjalne – społeczne

Pracodawca jest zobowiązany:

  • „zaspokajać w miarę posiadanych środków  socjalne potrzeby pracowników”;  

Co to znaczy? Ten punkt dotyczy często pracowników, którzy pracują w dużych firmach wykonawczych, ale w obecnych czasach ten przepis jest często niezauważalny. Rzadko spotyka się, to co pamiętamy w dawnych dużych zakładów pracy nie tylko budowlanych, np. kasy pożyczkowo-zapomogowe, paczki świąteczne czy kolonie dla dzieci.

Bezstresowo
Zdrowie fizyczne to jednak nie wszystko – pamiętajmy o stresie! Współczesne tempo życia i niepewność pracy mają duży wpływ na pracownika. Uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie, wywołuje u pracownika zaniżoną ocenę przydatności zawodowej. Takie działania jak np.:

  • poniżenie,
  • ośmieszenie,
  • izolowanie,
  • groźby,
  • przymusowe zatrzymywanie pracownika po godzinach pracy są zaliczane do mobbingu. A na każdy z tych przypadków Kodeks pracy reaguje artykułem 943. § 1 mówiącym, że: „pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi”.

Za nieprzestrzeganie przepisów zawartych w powyższych artykułach pracodawcy grozi odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika i może podlegać karze grzywny od 1000 zł do 30000 zł (podstawą prawną są art. 281, 282, 283 Kodeksu pracy).

Kij ma dwa końce - niektórzy już wiedzą, jakie są koszty pośrednie i bezpośrednie związane z nieobecnością pracownika na budowie spowodowane nieprzestrzeganiem przepisów BHP. Druga część wciąż uważa, że przepisy ich nie dotyczą  i dalej kują beton bez okularów i nauszników, szlifują płytki bez osłony na szlifierce, okularów i maski przeciwpyłowej.

 

 

Waldemar Myślicki, nauczyciel praktycznej nauki zawodu i przedmiotów zawodowych w Zespole Szkół Budowlanych im. Kazimierza Wielkiego w Szczecinie, rzeczoznawca, trener i egzaminator w Cechu Rzemiosł oraz specjalista ds. BHP

 

Kategoria 
Tagi 
bhp na budowie
stanowisko pracy
czynności kadrowe
kodeks pracy

Nasi partnerzy