TYNKI I FARBY ATLAS: jak je dobrać właściwie

Autor 
dr inż. Mariusz Garecki - GRUPA ATLAS
15.05.2018Komentarze (0)

W budownictwie niemal nie ma rzeczy niemożliwych. Nowoczesne technologie budowlane i wykończeniowe są w stanie sprostać każdej wizji architektonicznej. Inwestorzy i projektanci zwracają uwagę na jakość materiałów. Szczególnie ważny jest dobór produktów elewacyjnych – tynków i farb.

Na każdym etapie procesu budowlanego – od momentu opracowania założeń projektowych do oddania obiektu do eksploatacji – nie możemy zapominać, że dla inwestora jednym z kluczowych parametrów będzie trwałość eksploatacyjna elewacji. Elewacja ma niebagatelne znaczenie dla atrakcyjności i ceny całej nieruchomości. Już na etapie projektowania powinna zostać wykonana analiza stopnia zagrożenia powierzchni elewacji wynikająca z otoczenia, sąsiedztwa, stopnia czystości środowiska, nasadzeń roślinnych itp. Użyte materiały elewacyjne powinny być adekwatne do wyników tej analizy.


 Nasiąkliwość
→ Paroprzepuszczalnocć
→ Odporność na uszkodzenia mechaniczne
 Odporność na porażenie biologiczne
→ Odporność na promienie UV

Oferta rynkowa
Na rynku dostępne są wyprawy tynkarskie mineralne i dyspersyjne oraz farby różnych typów: akrylowe, silikatowe, silikonowe, silikatowo-silikonowe, inne, np. akrylowo silikonowe, polimerowo-mineralne itp. Produkty te mogą być stosowane zamiennie na różnego typu powierzchniach. Wybór zależy m.in. od bezpośredniego otoczenia budynku oraz od rodzaju materiału użytego do izolacji przegrody (wełna mineralna, styropian). Od lat rośnie popularność tynków i farb silikonowych.

EFEKT SAMOOCZYSZCZENIA
Warto zadbać o tzw. efekt samooczyszczania powierzchni fasad. Chodzi o to, aby była ona możliwie gładka, pozbawiona rozsunięć ziarna fakturującego i tzw. kraterów, w których łatwo osadzają się drobiny kurzu stanowiącego pożywkę dla alg i grzybów oraz skutecznie brudzącego elewację. Konieczna jest także hydrofobizacja powierzchni wypraw tynkarskich lub powłok malarskich. Drobinki kurzu i zarodniki osiadają na warstwie hydrofobowej, a to umożliwia ich naturalne „zmywanie” w trakcie intensywnych deszczów. Materiały odporne na korozję biologiczną zawierają biocydy.

W produktach fasadowych ATLAS stosowane są dwa rodzaje biocydów:

→ IN-CAN, które zabezpieczają produkt w trakcie przechowywania w nienaruszonym opakowaniu,
→ POWIERZCHNIOWO CZYNNE, chroniące wyroby już po aplikacji.

Tynki mineralne oraz farby i tynki silikatowe z uwagi na wysoką alkaliczność mogą zawierać mniej biocydów lub nawet wcale, bo bardzo wysoki poziom pH i tak stanowi barierę dla rozwoju mikroorganizmów.

Na co powinniśmy zwracać uwagę przy wyborze tynków i farb?

Przy doborze systemu ocieplenia (decydując się na rodzaj tynku dyspersyjnego lub stosując tynk mineralny, który musi być pomalowany farbą określonego typu) powinniśmy brać pod uwagę:

 lokalizację budynku: bliskość obszarów leśnych, otwartych zbiorników wodnych, aspekty związane z mikroklimatem, jak: czętotliwość występowania mgieł, lokalnie podwyższona wilgotność powietrza, zwiększona amplituda temperatury,

 sąsiedztwo: bliskość terenów przemysłowych (kominy, chłodnie kominowe), intensywność ruchu drogowego, bliskość budynków zacieniających fasadę lub fragmenty fasad, obecność dużych nasadzeń roślinnych w bezpośrednim sąsiedztwie,

 kształt budynku i jego orientację w stosunku do stron świata: powierzchnie elewacji ukierunkowane na północ i na północny zachód, występowanie uskoków ograniczających przepływ wiatrów z najczęściej występujących kierunków oraz wywołujących dodatkowe zacienienia elewacji.

Wszystkie te elementy mają znaczący wpływ na poziom zawilgocenia i zanieczyszczenia powierzchni elewacji. Tereny szczególnie narażone na porastanie to przede wszystkim obszary, na których przez dłuższy czas utrzymuje się wysoka wilgotność powietrza. Gdy wiatr wieje od strony lasu, zbiorników wodnych czy zakładów przemysłowych, niesie ze sobą wilgoć, kurz, pyłki roślin i zarodniki różnego rodzaju mikroorganizmów, które osiadają na ścianach budynku. Do rozwoju potrzebują już tylko odrobiny pożywienia (organiczne składniki kurzu, organiczne składniki farb lub tynków), wilgoci oraz światła (tylko w przypadku alg). Utrzymywanie się wilgoci w ścianach w miejscach mniej nasłonecznionych, np. od strony północnej i przy niewielkim ruchu powietrza, przyspiesza pojawianie się glonów i grzybów rozkładu pleśniowego na elewacjach.
Wierzchnia warstwa elewacji musi być w związku z tym skutecznie zabezpieczona przed rozwojem mikroorganizmów.

Jakie są najważniejsze cechy tynków i farb?

 Nasiąkliwość: tynki i farby elewacyjne muszą chronić powierzchnię przed wilgocią; pożądana jest jak najniższa wartość tego parametru (niska nasiąkliwość oznacza także odporność na mróz). Wysoka nasiąkliwość skutkować będzie pojawieniem się z czasem grzybów rozkładu pleśniowego lub alg i to zarówno z uwagi na długotrwałe zawilgocenie fasad, jak i systematyczny proces wymywania substancji biocydowych zawartych w produktach. Wysoka nasiąkliwość wiąże się również z brakiem lub niewielką odpornością na powstawanie zabrudzeń eksploatacyjnych.

  Paroprzepuszczalność: ten parametr określa zdolność do przenikania pary wodnej przez warstwę tynku lub tynku pokrytego powłoką malarską. Wysoka paroprzepuszczalność jest korzystna dla budynku, bo umożliwia transport wilgoci przez przegrody zewnętrzne.

  Odporność na uszkodzenia mechaniczne: powierzchnia elewacji budynków jest narażona na uszkodzenia mechaniczne (np. w efekcie uderzenia). Zabrudzona elewacja musi być ponadto czyszczona. Wyprawa tynkarska lub powłoka malarska powinny zatem charakteryzować się jak największą elastycznością. Cecha ta pozwoli na mostkowanie mikrorys, które mogą się pojawić.

  Odporność na porażenia biologiczne: to potwierdzona badaniami zdolność do hamowania rozwoju mikroorganizmów na powierzchni wyprawy tynkarskiej lub powłoki malarskiej. Stopień zabezpieczenia będzie zależał zarówno od jakości, jak i stężenia użytych biocydów. Dodatki biocydowe są jednymi z najdroższych surowców używanych do produkcji tynków i farb. Stąd oczywiste są tendencje do ograniczania ich zawartości w recepturach.

  Odporność na promienie UV: powierzchnie mocno nasłonecznione są narażone na stosunkowo szybki zanik ważnych cech technicznych, co skutkuje: podwyższeniem nasiąkliwości (w wyniku rozkładu w czasie dodatków hydrofobowych), utratą elastyczności (w wyniku zmian zachodzących w spoiwie) oraz blaknięciem kolorów.

Co decyduje o trwałości elewacji przez lata?

Wygląd elewacji budynku przez długie lata eksploatacji – trwałość kolorów, odporność na zabrudzenia oraz rozwój grzybów rozkładu pleśniowego i alg – jest kształtowany poprzez:

 stopień rozwinięcia powierzchni wyprawy tynkarskiej: struktura rozwinięta, o dużej zawartości ziaren o dużej średnicy (tzw. fakturujących) jest narażona na powstawanie tzw. dziurek na etapie wiązania tynku dyspersyjnego. Jest to związane z procesem naturalnego osiadania wysychającej dyspersji w dużych przestrzeniach pomiędzy dużymi ziarnami kruszywa. Rozwinięta struktura stwarza również potencjalne niebezpieczeństwo osadzania się w przestrzeniach między ziarnami drobinek kurzu i zarodników, które nie będą mogły być wymywane w czasie opadów atmosferycznych (fot. 1–3);

→ rodzaj użytych pigmentów: pigmenty organiczne mają małą odporność na degradację pod wpływem promieni UV; ich stosowanie powinno być ograniczone;

 zawartość bieli tytanowej, która odbija część promieniowania UV od powierzchni elewacji, chroniąc tym samym pigmenty zawarte w tynku lub farbie przed przedwczesną degradacją. Stopień zawartości bieli tytanowej w wyprawach tynkarskich lub powłokach malarskich możemy łatwo sprawdzić, wylewając na pokrywkę opakowania obok siebie kilka produktów różnych producentów. Im bardziej śnieżnobiała jest baza, tym większa ilość bieli tytanowej. Biel tytanowa decyduje również o jakości i sile krycia defektów kolorystyki podłoża, jej ilość jest zatem szczególnie ważna w przypadku farb fasadowych;

 rodzaj i ilość biocydów powłokowych chroniących powierzchnię elewacji przed rozwojem życia biologicznego;

 rodzaj użytych wypełniaczy lekkich: wypełniacze hydrofobizowane są w stanie efektywnie ograniczyć nasiąkliwość tynków i farb;

 rodzaj i ilość użytych żywic dyspersyjnych: wpływa to na ograniczenie stopnia nasiąkliwości, poziom elastyczności, odporność na promieniowanie UV oraz podatność na wypłukiwanie biocydów powłokowych z powierzchni tynku lub farby;

 rodzaj i liczba użytych środków hydrofobizujących (hydrofobizacja uzyskiwana na bazie żywic, dodatków silikonowych lub hydrofobizatorów pochodzenia naturalnego) – w ten sposób kształtują się: poziom nasiąkliwości tynku lub farby, odporność na zabrudzenia i oddziaływanie mikroorganizmów (hydrofobizacja ogranicza wymywanie biocydów). Rodzaj użytych substancji hydrofobizujących decyduje, na ile ten parametr będzie trwały, np. typowe hydrofobizatory silikonowe dają dobry efekt wizualny (efekt tzw. kropli wody) zaraz po nałożeniu produktu, ale podlegają dość szybkiej degradacji pod wpływem promieniowania UV, co powoduje zanik takiego efektu (maks. 1–2 lata).

Porównanie powierzchni tynków ATLAS VS KONKURENCJA

Wygląd powierzchni tynków dyspersyjnych trzech dużych producentów. Zdjęcia górne przedstawiają wygląd faktury tynków o uziarnieniu 1,5 mm z odległości 40 cm. Zdjęcia dolne: ta sama powierzchnia widoczna z odległości 3 cm.


FOT. 1. TYNK PRODUCENT 1.
Widoczne liczne rozsunięcia ziarna fakturującego powodujące powstawanie tzw. pustych placków, pojedyncze ziarna fakturujące doskonale widoczne, ostra struktura powoduje osiadanie zarodników i cząsteczek kurzu.

FOT. 2. TYNK PRODUCENT 2.
„Zalana” struktura tynku podczas wiązania powoduje zapadanie się dyspersji zawierającej zbyt małe ilości drobnych wypełniaczy i w efekcie powstanie tzw. kraterów – „dziurek”, które również zatrzymują zarodniki i kurz.

FOT. 3. TYNK SILIKONOWY ATLAS
Właściwie dobrane proporcje grubych i drobnych wypełniaczy oraz dyspersji powodują, że powierzchnia wyprawy jest wolna od opisanych defektów – płaszcz wodny spływający po elewacji skutecznie wymywa zarodniki oraz cząsteczki kurzu z przestrzeni międzyziarnowych. Mamy do czynienia z tzw. efektem samooczyszczania elewacji.


→ Tynk silikonowy ATLAS jako jedyny z badanych zapewnia efekt samooczyszczania elewacji
 

Jak dobierać tynki i farby ATLAS?

 tynki mineralne ATLAS CERMIT ND charakteryzują się najwyższą wśród wszystkich rodzajów tynków nasiąkliwością oraz bardzo wysoką alkalicznością (pH > 12). Jednocześnie wyróżniają się bardzo wysoką dyfuzją pary wodnej, dzięki czemu nie hamują przepływu wilgoci w przegrodzie. Z uwagi na wysoką alkaliczność nie wymagają stosowania dodatków biocydowych, jak tynki dyspersyjne, zapewniając trwale wysoką odporność na porażenie przez algi i grzyby pleśniowe. Tynki są produkowane w kolorze białym oraz w wersji do malowania. Te ostatnie muszą być pokrywane farbami elewacyjnymi: akrylowymi, silikonowymi oraz silikatowymi, w zależności od lokalizacji budynku, stopnia zacienienia elewacji, sąsiedztwa zbiorników wodnych lub dróg komunikacyjnych;

 farby i tynki akrylowe: ATLAS Tynk Akrylowy, farba akrylowa ATLAS SALTA E mają niewielką nasiąkliwość (zawierają dodatki hydrofobizatorów, co nie jest regułą w przypadku innych produktów z tej grupy), ale wysoki współczynnik oporu dyfuzyjnego (zatrzymują zatem transport pary wodnej w przegrodzie). Produkty te mają pH bliskie neutralnemu (7–8) i są zabezpieczane dodatkami biobójczymi. Są rekomendowane do zastosowań w typowych lokalizacjach budynków;

 farby i tynki silikatowe: ATLAS Tynk Silikatowy, farba silikatowa ATLAS SALTA S: są podobne w swoich podstawowych cechach do tynków mineralnych. Charakteryzują się nasiąkliwością niższą od tynków mineralnych oraz niewiele niższą alkalicznością (pH > 10), co stanowi istotny wyróżnik na rynku dla tego typu wyrobów. Zapewniają bowiem naturalną ochronę przed korozją biologiczną i porównywalną dyfuzję. Produkty te nie wymagają dodatkowego zabezpieczenia biocydowego. Z uwagi na poziom nasiąkliwości nie są zalecane do stosowania na terenach silnie zurbanizowanych, w bezpośrednim sąsiedztwie dróg o intensywnym ruchu itp.;

 farby i tynki silikonowe: ATLAS Tynk Silikonowy IN, ATLAS Tynk Silikonowy, farby silikonowe: ATLAS SALTA, ATLAS SALTA N oraz nowość rynkowa ATLAS farba SALTA N PLUS łączą dodatnie cechy wyrobów silikatowych (bardzo dobra dyfuzja) oraz akrylowych (niewielka nasiąkliwość). Wysoki poziom hydrofobizacji oraz szczelność strukturalna zabezpieczają powłoki przed wymywaniem zawartych w nich biocydów. Tego typu powłoki są rekomendowane do zastosowań we wszelkiego typu obiektach, niezależnie od ich lokalizacji, sąsiedztwa, kształtu.

Rekomendacje

ATLAS Tynk Silikonowy oraz farba silikonowa ATLAS SALTA N PLUS: na obszarach silnie zagrożonych korozją biologiczną powinny być stosowane produkty silikatowe lub silikonowe, a akrylowe należy wykluczać. W przypadku naszych sztandarowych produktów wykonaliśmy na etapie wdrożeń badania poziomu zabezpieczenia Tynku Silikonowego oraz farby SALTA N PLUS przed rozwojem alg. Badania wykonywane w laboratorium Instytutu Techniki Budowlanej w Warszawie potwierdziły wysoką skuteczność naszych rozwiązań. Przeprowadziliśmy też dodatkowe testy dotyczące utrzymania ochrony przed korozją biologiczną w warunkach intensywnego wymywania w wyniku długotrwałych opadów. Badania potwierdziły tę unikatową cechę wyrobów ATLAS.


 

Porównanie nasiąkliwości farb ATLAS SALTA N PLUS VS KONKURENCJA


FOT. 4. PORÓWNANIE NASIĄKLIWOŚCI
Z lewej strony standardowy produkt rynkowy, z prawej – produkt ATLAS
.




FOT. 5. EFEKT ROZLANIA WODY
Brak widocznych różnic na badanych powierzchniach.





FOT. 6. TZW. EFEKT KROPLI WODY
Próbki wykazują podobną hydrofobizację.



FOT. 7. WYGLĄD PO STRZĄŚNIĘCIU
Po gwałtownym strząśnięciu wody z powierzchni obu powłok malarskich próbka po lewej stronie nasiąkła wodą na całej powierzchni, na której ona zalegała. SALTA N PLUS wykazuje prawie 100% brak nasiąkliwości i wynikający stąd brak przebarwienia powierzchni.

 

 
 nie przyjmuje wody, zatem ma doskonałe właściwości samoczyszczące
 woda opadowa i kurz nie wnikają w powłokę malarską
 z powierzchni zmywane będą również zarodniki alg i grzybów rozkładu pleśniowego
 ma bardzo wysoką odporność na zabrudzenia powierzchniowe w trakcie eksploatacji


 

Artykuł ukazał się w specjalnym wydaniu magazynu ATLAS fachowca, numer 2 2018 .

 

 

Nasi partnerzy