Co warto wiedzieć o podkładach podłogowych?

Autor 
Waldemar Bogusz, Grupa ATLAS
12.08.2014Komentarze (1)

Czym jest podkład podłogowy, a czym posadzka? Z czego tak naprawdę składa się podłoga? Uporządkujmy wiedzę związaną z pojęciami, które towarzyszą nam na co dzień w pracy.

Podłoga – to element budynku wykańczający górną część stropu(podłoża). Zapewnia izolację termiczną, akustyczną i przeciwwilgociową, przenosi obciążenia równomiernie rozłożone i skupione, jest płaska i przystosowana do tego, aby mógł się po niej odbywać ruch. Tam, gdzie nie są wymagane dodatkowe zabezpieczenia izolacyjne, podłogi mogą być wykonane jako jednowarstwowe. Istotną rolę w konstrukcji podłogi odgrywają podkłady podłogowe.

Posadzka – to wierzchnia, użytkowa warstwa podłogi, po której odbywa się ruch. Może być np.: betonowa, kamienna, ceramiczna, drewniana, epoksydowa, z tworzyw sztucznych itp.

Podłoże podłogi – jest elementem konstrukcji budynku, na którym wykonana jest podłoga. Stanowić je może np. płyta fundamentowa ułożona bezpośrednio na gruncie lub surowy strop (żelbetowy, ceramiczny, stalowy, drewniany lub inny).

Podkład podłogowy – to warstwa podłogi wykonywana na budowie bezpośrednio na podłożu. Związana z nim lub niezwiązana albo ułożona na warstwach pośrednich lub izolacyjnych. Wykonywana w celu uzyskania projektowanego poziomu lub spadku dla ułożenia posadzki. Może także stanowić posadzkę.

Rys.1. Przykładowe układy warstw w konstrukcji podłóg. Ramkami oznaczono miejsca występowania podkładów podłogowych pełniących różne funkcje: posadzki, warstwy wygładzającej, profilującej lub podkładowej

Podział podkładów podłogowych według rodzaju konstrukcji
 

  • ZESPOLONE
    Są to podkłady, które układa się bezpośrednio na elemencie konstrukcyjnym, np. na stropie lub płycie fundamentowej. Układ taki pozbawiony jest jakiejkolwiek warstwy oddzielającej (izolacji przeciwwilgociowej, termicznej, akustycznej itp.). Z założenia, po związani charakteryzują się bezpośrednim i całopowierzchniowym połączeniem z podłożem. O ile projekt nie stanowi inaczej, grubość podkładu związanego z podłożem nie powinna być mniejsza niż 25 mm.
  • ODDZIELONE (na warstwie oddzielającej)
    Są to podkłady, które od podłoża oddzielone są warstwą umożliwiającą „poślizg”. Może to być przekładka izolacji przeciwwilgociowej (np. w postaci folii), przeciwwodnej (np. z papy) lub innej warstwy zapewniającej możliwość przesunięcia się podkładu po podłożu. Podkład oddzielony bardzo dobrze przekazuje na podłoże obciążenia pionowe przy możliwym przemieszczeniu poziomym. Jego grubość nie powinna być mniejsza niż 35 mm.
  • PŁYWAJĄCE
    Są szczególnym rodzajem podkładu oddzielonego. Warstwą oddzielającą w tym przypadku jest materiał o niskiej gęstości i relatywnie dużej odkształcalności, podlegający, oprócz poziomego „poślizgu”, uginaniu się pod wpływem obciążeń pionowych. Podkłady pływające układane są na warstwach izolacji przeciwwodnej lub przeciwwilgociowej wraz ze ściśliwą (uginającą się) izolacją termiczną lub akustyczną. Minimalna grubość takiego podkładu nie powinna być mniejsza niż 40 mm na materiałach ściśliwych (np. wełna mineralna, styropian EPS), a na bardziej sztywnych (np. płyty XPS) nie mniejsza niż 35 mm.
  • GRZEWCZE
    Z reguły oprócz cech podkładu pływającego (na termoizolacji) spełniają funkcję elementu grzewczego. Zatopione w warstwie takiego podkładu instalacje wodne (rurki) lub elektryczne (przewody, maty) oddają energię do otoczenia poprzez przewodnictwo cieplne podkładu. Niektóre takie instalacje mogą (zamiast ogrzewać) schładzać otoczenie, np. w płycie pod lodowiskiem lub na podłodze chłodni. Zasadą jest to, że warstwa podkładu ponad elementem grzewczym (chłodzącym) powinna mieć grubość minimum 35 mm.
  • ZBROJONE
    Są to podkłady, w których zatopione jest zbrojenie, najczęściej w postaci siatki zgrzewanej z drutu stalowego o oczkach prostokątnych. Jeśli nośność podkładu zbrojonego uwzględniana jest przy wyznaczaniu nośności konstrukcji, układ zbrojenia podlega regułom określonym dla konstrukcji żelbetowych i powinien być zaprojektowany przez uprawnionego projektanta. Natomiast w przypadku umieszczenia go w środkowej części warstwy podkładu, może spełniać jedynie funkcję zbrojenia częściowo akomodującego naprężenia powstałe w wyniku skurczu lub zmian termicznych.

 

Podział podkładów podłogowych według sposobu wbudowywania

  • ROZLEWNE (wylewki)
    Wykonywanie wylewki polega na rozlaniu i rozprowadzeniu na podłożu masy o konsystencji ciekłej lub półciekłej. Samorozpływność lub samo poziomowanie podkładu jest pojęciem umownym. Dla prawidłowego rozłożenia podkładu z reguły konieczne jest wykonanie czynności polegającej na wibrowaniu, rozprowadzeniu i ujednoliceniu wałkiem siatkowym, ewentualnie kolczastym.
  • GĘSTOPLASTYCZNE (rozkładane)
    Technologia wbudowania takiego podkładu polega na przygotowaniu masy o konsystencji gęsto plastycznej lub wilgotnej (tzw. wilgotnej ziemi), wysypaniu i rozłożeniu na podłożu, a następnie zagęszczeniu przez ubijanie lub wibrowanie. Taki podkład, choć potocznie i niezasadnie zwany „wylewką”, z czynnością wylewania nie ma nic wspólnego. Po związaniu struktura podkładu jest porowata, co powoduje jego zwiększoną nasiąkliwość, ale przy tym jest on bardziej odporny na ewentualne pojawianie się rozległych rys skurczowych.
  • PREFABRYKOWANE (suche)
    Montaż podkładu suchego polega na ułożeniu i ustabilizowaniu na podłożu gotowych, wcześniej sprefabrykowanych, elementów. Mogą to być zarówno materiały mineralne (np. dyle gipsowe, płyty cementowe), jak i drewnopochodne (np. płyty cementowo-wiórowe, płyty OSB itp.). Zaletą takich podkładów jest możliwość prowadzenia robót na budowie w bardzo dużym tempie, bez konieczności robienia przerw technologicznych na sezonowanie przed wykonywaniem okładziny.


Podział podkładów podłogowych według normy

Podkłady podłogowe sklasyfikowane zostały w aktualnie obowiązującej zharmonizowanej normie PN-EN 13813:2003 Podkłady podłogowe oraz materiały do ich wykonywania – Materiały – Właściwości i wymagania. Norma odnosi się do mieszanek przygotowywanych fabrycznie i określa wyłącznie wymagania dotyczące materiałów na podkłady podłogowe przeznaczone do stosowania wewnątrz obiektów budowlanych. Jeśli zatem podkład ma być układany na zewnątrz, powinien spełniać dodatkowe wymagania (np. trwałości i odporności na zamarzanie) określane w Aprobacie Technicznej. Wspomniana norma dzieli podkłady podłogowe na typy i oznacza literowo według kryterium zastosowanego spoiwa jako:

  • podkłady cementowe – CT (na bazie cementu),
  • podkłady anhydrytowe – CA (na bazie siarczanu wapnia, czyli gipsu),
  • podkłady magnezjowe – MA (na bazie cementu Sorela*),
  • podkłady asfaltowe – AS (na bazie masy asfaltowej),
  • podkłady żywiczne – SR (spoiwem jest żywica utwardzana chemicznie).

 

* Cement Sorela – mieszanina stężonego roztworu chlorku magnezu MgCl2 i tlenku magnezu MgO, z której powstają tlenochlorki o zmiennym składzie, co daje efekt tężenia.

 
  • wytrzymałość na ściskanie – oznaczana symbolem „C”, po którym następuje liczba odpowiadająca wytrzymałości wyrażonej w N/mm2– parametr ten określa bezpośrednie przenoszenie obciążeń (ciężaru warstw podłogi i użytkowych) na podłoże,
  • wytrzymałość na zginanie – oznaczaną symbolem „F”, po którym następuje liczba odpowiadająca wytrzymałości wyrażonej w N/mm2 – parametr ten odpowiada głownie za przenoszenie obciążeń na podłoże poprzez warstwy sprężyste (różnie uginające się pod obciążeniem w zależności od stopnia twardości), jakimi są np. izolacje termiczne lub akustyczne. Maksymalna nośność, przy tej samej wytrzymałości „F”, zależna jest przede wszystkim od grubości podkładu (patrz tab. 1).
     

Tab. 1. Przykładowe grubości pływających podkładów podłogowych w zależności od typu, klasy wytrzymałości na zginanie i wielkości obciążeń użytkowych. Opracowane w oparciu o wytyczne niemieckie. W Polsce brak jednoznacznych instrukcji

 

Podział podkładów według zastosowanego spoiwa
 

Podkłady podłogowe można także podzielić, stosując kryterium zastosowanego spoiwa wiążącego wbudowywaną masę. Spoiwem mogą być np.:

  • cement,
  • gips,
  • asfalt,
  • żywica.
 

Tego rodzaj podział wybrano dla normowego sklasyfikowania wewnętrznych podkładów podłogowych.
 

Rys. 2. Przykłady szczelin dylatacyjnych: A) izolacyjna, Dirol przeciwskurczowa (kontrolna), C) robocza


 

Dytacje

Szczeliny dylatacyjne (rys. 2) w podkładach podłogowych powinny być wykonane w miejscach dylatacji całego obiektu, przy fundamentach maszyn i urządzeń, ścianach, słupach i podporach konstrukcyjnych oraz w liniach odgraniczających podłogi o istotnie różniących się obciążeniach użytkowych. Szerokość szczeliny dylatacyjnej powinna wynosić od 4 mm do 12 mmi być wypełniona materiałem pozwalającym na swobodę odkształceń lub wzajemnych ruchów.

 

Wyróżnia się następujące rodzaje szczelin dylatacyjnych:

  • szczeliny izolacyjne – w miejscach zmiany grubości podkładu lub zmiany obciążeń. Oddzielają podkłady od innych elementów konstrukcji zarówno w pionie, jak i w poziomie. Powinny całkowicie przecinać warstwę podkładu.
  • szczeliny przeciwskurczowe (kontrolne) – likwidują naprężenia i przypadkowe pęknięcia od skurczu przy wysychaniu oraz przy zmianach termicznych lub wilgotnościowych. Powinny umożliwiać swobodę ruchu w poziomie, a uniemożliwiać w pionie. Wykonuje się je najczęściej w świeżym podkładzie jako nacięcie o głębokości od ⅓ do ½ jego grubości. Samoczynnie powstałe pęknięcie pod nacięciem zazębia dwa sąsiednie pola dylatacyjne, uniemożliwiających klawiszowanie. Wewnątrz budynku szczeliny powinny dzielić podkład podłogowy na pola < 36 m2 przy długości boku < 6 m(w przypadku anhydrytów na pola < 50 m2 przy długości boku < 10m), natomiast na zewnątrz na pola < 5 m2 o długości boku < 3 m.
  • szczeliny robocze – wykonywane są na styku mas układanych w różnym czasie. Oddzielają podkład na całej grubości.


Podłoża pod podkłady
Podłoże pod podkłady oddzielone lub pływające musi być równe i płaskie. Dopuszczalna nierówność nie powinna przekraczać 5 mm pod dwumetrową łatą. Dla podkładów rozlewnych (wylewek) podłoże powinno być dodatkowo tak uszczelnione, by nie następował wypływ masy poza obszar aplikacji lub w głąb niżej położonych warstw, np. izolacji termicznej. Dla podkładu zespolonego podłoże powinno być równe (dopuszczalne nierówności do 5 mm pod dwumetrową łatą), nośne, odkurzone, o ograniczonej i wyrównanej chłonności (np. przez gruntowanie) oraz przyczepne. Przy wykonywaniu próby przed ułożeniem podkładu wynik pomiaru przyczepności nie powinien być mniejszy niż 1,5 MPa. W razie potrzeby zastosować należy preparaty gruntujące podnoszące przyczepność lub specjalne warstwy kontaktowe.

Podłoża na bazie spoiwa cementowego powinny być bezwzględnie gruntowane preparatami uniemożliwiającymi migrację jonów siarczanowych z masy podkładu anhydrytowego w głąb betonu. W przeciwnym wypadku na styku warstw wykrystalizować się może związek o nazwie ettringit (w fazie powstawania zwiększa objętość o 168%), powodując rozwarstwienie i odparzanie podkładu. W przypadku podkładów rozlewnych na podłożach porowatych (nasiąkliwych)gruntowanie preparatami ograniczającymi chłonność zabezpiecza ponadto przed przedostawaniem się do rozlewanej masy powietrza powodującego powstawanie kraterów i nierówności powierzchni (fot. 1).

Fot. 1. Stężały rozlewny podkład podłogowy (anhydrytowy), na powierzchni którego widoczne są kratery powstałe w wyniku wydostawania się pęcherzyków powietrza z porowatego i niezagruntowanego podłoża betonowego


Źródła informacji o warunkach technicznych wykonywania podkładów podłogowych

W tekście przedstawiono wybrane informacje dotyczące podkładów podłogowych. Informacje szczegółowe o warunkach technicznych ich wykonywania i odbioru można znaleźć w poniższych opracowaniach:

  • Instrukcja ITB 433/2010 Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część B: Roboty wykończeniowe. Zeszyt 8: Posadzki betonowe utwardzone powierzchniowo preparatami proszkowymi.
  • Instrukcja ITB 398/2004 Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część B: Roboty wykończeniowe. Zeszyt 3: Posadzki mineralne i żywiczne.
  • PN-EN 13813:2003 Podkłady podłogowe oraz materiały do ich wykonywania – Materiały – Właściwości i wymagania.
  • PN-62/B-10144 Posadzki z betonu i zaprawy cementowej. Wymagania i badania przy odbiorze.

 

Artykuł ukazał się w magazynie ATLAS fachowca, numer 5 grudzień 2013 (11)

 

Zobacz więcej artykułów z tej kategorii

 



Autor: Waldemar Bogusz, szkoleniowiec, rzeczoznawca budowlany, Grupa ATLAS

 

 



P
rzeczytaj również artykuł "Rysy i spękania w podkładach podłogowych".

 

Kategoria 
Tagi 
podkłady podłogowe
posadzka

Nasi partnerzy