Nadchodzi czas PIT-ów, czyli o rozliczaniu podatku dochodowego

Autor 
Andrzej Paduch, wykładowca, specjalizuje się w prawie administracyjnym (w tym budowlanym)
15.12.2015Komentarze (3)

Koniec roku to dla większości z nas czas życiowych bilansów, podsumowań i noworocznych postanowień. Dotyczą one jednak nie tylko naszego życia prywatnego, ale także zawodowego: w pierwszych miesiącach roku mamy do spełnienia cały szereg obowiązków wobec fiskusa. Warto o nich pamiętać: uchybienie im może nas wiele kosztować.

Nasze obowiązki względem fiskusa uregulowane są w wielu aktach prawnych. W końcówce roku powinniśmy szczególnie pamiętać o dwóch ustawach:

  • ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.),

  • ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm.).

Podstawowe znaczenie dla każdego ma pierwsza z nich. Dotyczy opodatkowania dochodu na zasadach ogólnych, tj. w odniesieniu do większości podatników podatku dochodowego będących osobami fizycznymi. Ustawa o podatku zryczałtowanym znajduje natomiast zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do pewnych kategorii podatników, opłacających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, kartę podatkową albo zryczałtowany podatek dochodowy od osób duchownych.
 

Dochód – czyli co?

Przypomnijmy: przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest dochód. Najprościej rzecz ujmując, jest on różnicą pomiędzy przychodem (albo prościej – naszym zarobkiem), a kosztami jego uzyskania. Dochód może powstać w różny sposób. Może bowiem pochodzić z wykonywanej przez nas pracy, otrzymywanej emerytury lub renty, działalności gospodarczej czy sprzedaży nieruchomości.
 

Przykład:

Jan Kowalski jest zatrudniony w firmie budowlanej w oparciu o umowę o pracę. Jego dochodem jest osiągane z tytułu tego zatrudnienia wynagrodzenie. Niezależnie od tego, w weekendy dorabia instalując armaturę łazienkową. Uzyskiwane z tego tytułu honoraria będą również stanowić jego dochód.
 

Dochodem w rozumieniu ustaw podatkowych nie będzie jednak ten zarobek, który uzyskaliśmy w wyniku – jak stanowi ustawa – „czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy”, a zatem np. w wyniku przestępstwa czy umowy cywilnoprawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
 

Przykład:

Jan Kowalski wyniósł z budowy stanowiące własność jego pracodawcy narzędzia w postaci dwóch młotków, czterech śrubokrętów oraz wiertarki. Następnie urządzenia te sprzedał. Kwoty z tej sprzedaży nie wliczy do osiągniętego przez niego dochodu.
 

Poza zakresem ustawy o podatku dochodowym pozostają również dochody podlegające przepisom o podatku od spadków i darowizn czy np. świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny.
 



Uwaga!

Dochodem mogą być nie tylko otrzymane w zamian za nasze usługi pieniądze, ale także np. otrzymane świadczenia w naturze – a ściślej ich wartość.
 


Zeznanie podatkowe

Z perspektywy podatnika podatku od dochodów osób fizycznych najistotniejszym momentem w roku jest bez wątpienia złożenie zeznania podatkowego. Jest ono bowiem pewnym podsumowaniem naszych dochodów (w przedstawionym powyżej rozumieniu) z poprzedniego roku. Co oczywiste, zeznanie podatkowe należy sporządzić w szczegółowo opisanej w przepisach formie, to znaczy z podaniem określonym informacji umieszczonych na przeznaczonym do tego formularzu, od jego nazwy potocznie nazywanym „PIT-em”.

W praktyce funkcjonuje kilka „PIT-ów” – a to, który z nich wybrać dla naszego zeznania uzależnione jest od źródła naszego dochodu oraz wybranej formy opodatkowania. Który „PIT” zatem wybrać? Przedstawia to poniższa tabelka:

 

PIT-36

przeznaczony dla tych podatników, którzy uzyskali dochód opodatkowany na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej i nie wypełniają zeznania PIT-37

PIT-36L

przeznaczony dla tych podatników, którzy prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej opodatkowane 19% podatkiem liniowym i którzy rozliczają się indywidualnie

PIT-37

przeznaczony dla tych podatników, którzy uzyskali dochód opodatkowany na zasadach ogólnych według skali podatkowej, wyłącznie ze źródeł położonych na terytorium RP, za pośrednictwem płatników i nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej oraz działów specjalnych produkcji rolnej

- nie dotyczy podatników, którym rocznego obliczenia podatku dokonał płatnik

PIT-38

przeznaczony dla tych podatników, którzy uzyskali dochód opodatkowany 19% podatkiem na zasadach z art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (podatek liniowy)

PIT-39

przeznaczony dla tych podatników, którzy uzyskali dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych w roku podatkowym, nabytych po 31 grudnia 2008 r., opodatkowane 19% podatkiem na zasadach art. 30e ww. ustawy oraz zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 p. 131 ww. ustawy


Zeznanie możemy złożyć osobiście w urzędzie skarbowym osobiście, za pośrednictwem poczty – listem poleconym, a od kilku lat także przez Internet. W pierwszych miesiącach roku skarbówka organizuje specjalne dyżury urzędników, podczas których można skonsultować się co do tego, jak wypełnić – i na którym formularzu – swój „PIT”. Zachęcam do korzystania z tej formy pomocy – wszak pomocą służą wówczas te same osoby, które w razie naszej pomyłki będą wobec nas wyciągać negatywne konsekwencje.



Formularze można pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Finansów pod linkiem: http://www.finanse.mf.gov.pl/pit/formularze/2015.




Wspólne rozliczenie małżonków

Szczególne zasady składania zeznania podatkowego przewidziano w odniesieniu do małżonków. Mogą oni bowiem rozliczać się z podatku dochodowego wspólnie. Pamiętajmy jednak, że regułą jest odrębne opodatkowanie małżonków od osiągniętych dochodów. Łączne opodatkowanie małżonków od sumy ich dochodów może mieć miejsce jedynie przy łącznym spełnieniu określonych przesłanek, a mianowicie:

  • oboje małżonkowie podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu – czyli mają miejsce stałego zamieszkania w Polsce,

  • między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa,

  • małżonkowie pozostawali w małżeństwie przez cały rok podatkowy,

  • małżonkowie składają wspólne zeznanie roczne o osiągniętych dochodach wraz z pisemnym wnioskiem o wspólne opodatkowanie,

  • żadne z małżonków nie uzyskuje dochodów opodatkowanych ryczałtem oraz nie wybrało formy opodatkowania 19% podatkiem liniowym.

Niestety, z dobrodziejstwa tego nie mogą skorzystać osoby pozostające w konkubinacie albo związku partnerskim, jak również ci małżonkowie, między którymi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej.
 

Przykład:

Z możliwości wspólnego rozliczenia nie będą więc mogli skorzystać pozostający w związku partnerskim glazurnik Tomek i murarz Jacek, jak również pozostający w orzeczonej przez sąd separacji malarz Kamil i jego żona Basia (separacja automatycznie powoduje powstanie rozdzielności majątkowej).
 

Wniosek o wspólne rozliczenie nie musi być składany na specjalnym, odrębnym formularzu – wystarczy, aby miał formę pisemną. W praktyce wystarczy zakreślenie odpowiedniej rubryki w zeznaniu podatkowym.
 

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i karta podatkowa

Szczególnymi formami podatku dochodowego od osób fizycznych będą: ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz karta podatkowa. Kwestie te reguluje druga spośród wskazanych we wstępie artykułu ustaw – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Czym są te formy opodatkowania PIT?

Obie szczególne formy opodatkowania przewidziano dla niektórych kategorii podatników. Mogą z niego skorzystać w zasadzie jedynie przedsiębiorcy oraz osoby osiągające przychody z tytułu umowy najmu czy dzierżawy. Te szczególne zasady przysługują również tym przedsiębiorcom, którzy prowadzą działalność w formie spółki cywilnej oraz spółki jawnej osób fizycznych.
 


Uwaga!

W formie ryczałtu czy karty podatkowej rozliczyć możemy jedynie dochody z wykonywania działalności gospodarczej czy umów najmu (dzierżawy).
 



W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych opodatkowaniu podlega nie dochód – jak opisywane to było powyżej – ale przychód (czyli nie pomniejszamy go o koszty jego uzyskania). Skorzystanie z ryczałtu możliwe jest wówczas, gdy osiągany przez nas przychód w poprzednim roku nie przekroczył 150.000 euro. Podatek płacony jest w wysokości określonego procenta od osiągniętego przychodu – w przypadku branży budowlanej wynosi on 5,5%. Niewątpliwym minusem wyboru tej formy opodatkowania jest stosunkowo krótki termin na złożenie rocznego zeznania podatkowego – powinno to nastąpić nie - jak ma to miejsce na zasadach ogólnych - do 30 kwietnia następnego roku, ale jedynie do 31 stycznia następnego roku.
 


Uwaga!

Podatnicy na ryczałcie są obowiązani posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz ewidencję przychodów.
 


Z kolei z karty podatkowej skorzystać mogą tylko niektóre grupy podatników prowadzących działalność usługową lub usługowo-wytwórczą, i to pod warunkiem spełnienia ściśle określonych przesłanek (np. nieprzekroczenie limitu zatrudnienia pracowników najemnych, nieprowadzenie działalności w tym samym zakresie co małżonek podatnika itd.). Wysokość podatku jest w tym przypadku niezależna od rezultatu prowadzonej działalności. Podatek płacimy miesięcznie, według stawek kwotowych wynikających z tabel – załączników do ustawy.
 


Uwaga!

Podatnicy prowadzący działalność opodatkowaną w formie karty podatkowej są zwolnieni z obowiązku prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych czy wpłacania zaliczek. Ciąży na nich jedynie obowiązek prowadzenia książki ewidencji zatrudnienia oraz karty przychodów.
 


Aby skorzystać z karty podatkowej, powinniśmy wystąpić z wnioskiem do właściwego dla nas naczelnika urzędu skarbowego, który wyda następnie decyzję określając wysokość naszego zobowiązania podatkowego. Nadmienić należy, że w szczególnych przypadkach podatek opłacany w tej formie ulega obniżeniu, przy czym podstawą obniżenia może być np. ukończenie 60. roku życia, niepełnosprawność podatnika lub zatrudnionych przez niego pracowników.
 

Terminy, terminy…

Na koniec warto przypomnieć o istotnych dla podatników terminach:

20 stycznia

- upływa termin na złożenie wniosku o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej

31 stycznia

- upływa termin na złożenie zeznania podatkowego dla podatników opodatkowanych w formie ryczałtu

30 kwietnia

- upływa termin na złożenie zeznania podatkowego na zasadach ogólnych

 

 

Kategoria 

Nasi partnerzy