Rodzaje pędzli i ich zastosowanie

Autor 
Włodzimierz Krysiak, Grupa ATLAS
25.07.2014Komentarze (0)

Do malowania, technik ozdobnych, gruntowania, aplikacji hydroizolacji i wielu innych. Pędzel to nieodzowny towarzysz naszej pracy, który   pomoże uczynić ją lekką, przyjemną i twórczą, jeśli jest dobrze dobrany. Oto kilka szczegółów, które ułatwią wybór podczas zakupu.

Pędzel składa się z trzonka, skuwki, czyli zamocowania i oczywiście z wiązki szczeciny, czyli włosia, sierści lub włókien roślinnych. Do wygodnego trzymania i operowania pędzle wyposażone są w trzonki z tworzywa sztucznego lub drewna. Dodatkowo drewno może być lakierowane lub malowane. Szczecina jest umocowana do trzonka za pomocą metalowej skuwki (w profesjonalnych pędzlach dodatkowo skuwka jest nierdzewna). Na rynku mamy wiele rodzajów pędzli – różnią się kształtem, wielkością, rodzajem i długością włosia, kształtem i rozmiarem rączki. Doboru pędzla z odpowiednim rodzajem szczeciny powinno się dokonać w zależności od tego, jaki materiał będziemy aplikować (tab. 1).
 

Tabela 1. Dobór szczeciny w pędzlu w zależności od zakresu prac i aplikowanego materiału
 

Rodzaje pędzli

Poniżej prezentuję wybrane, najpopularniejsze rodzaje pędzli z krótkim opisem, do czego można je zastosować:
 

Ławkowiec jest największym rodzajem pędzla o długim włosiu, przeważnie naturalnym. Jednak pozostawia fakturę, która nie każdemu przypada do gustu. Spory rozmiar nadaje się do szybkiego i dokładnego pokrywania dużych powierzchni. Obecnie używany do wszelkich prac przygotowawczych, gruntowania i nanoszenia kleju podczas tapetowania. 
 

Najczęstsze rozmiary w mm: 170x70, 180x80, 190x90.
 

Tapeciak, zwany też tapetowcem lub ławkowczykiem, o nieznacznie krótszym włosiu pochodzenia naturalnego lub syntetycznego. Podobnie jak większy ławkowiec znajduje bardzo szerokie zastosowanie w pracach budowlanych. Łatwość stosowania sprawia, że chętnie sięgają po niego profesjonaliści, ale także mniej wprawni. Służy do malowania i gruntowania dużych powierzchni. Niezastąpiony do nanoszenia kleju podczas tapetowania. 
 

Najczęstsze rozmiary w mm: 70x30, 90x30, 110x30, 130x30, 140x40, 150x50.
 

Chlapak. Specyficzny rodzaj pędzla, którym raczej nie malujemy. To szczotka, ale często nazywana pędzlem długiej szczecinie naturalnego pochodzenia odpornego na związki zawarte w zaprawach budowlanych. Używany przez murarzy i tynkarzy do skrapiania powierzchni materiałów i podłoża wodą. Podczas tynkowania podczas zacierania, do skrapiania wodą powierzchni świeżego tynku. Także do białkowania, czyli wapnowania powierzchni. 
 

Najczęstsze rozmiary w mm:  180x60 lub okrągły o śr. 130.
 

Smołowiec to też raczej szczotka niż pędzel. Ze szczeciną z włókna kokosowego, służy do nakładania smoły i mas bitumicznych, do klejenia i konserwacji papy lub nakładania warstwy izolacji bitumicznej na murach. Smołowiec ciemny lub biały ma szczecinę odporną na wysoką temperaturę, a szary jest przeważnie przeznaczony do pracy na zimno. Kupując, trzeba jednak zapytać o odporność szczeciny na wysoką temperaturę, bo nie każdy rodzaj ma takie właściwości i różni się u producentów.
 

Pędzle angielskie płaskie o średniej długości szczeciny, pochodzenia naturalnego lub syntetycznego. Dość sztywną i uciętą na prosto. Do malowania  wysokogatunkowymi farbami i lakierowania. Raczej do rzadkich cieczy na duże powierzchnie. Pozwala na dokładne rozprowadzenie nanoszonego materiału w równej warstwie na podłoże. Do podmalowywania i domalowywania w trudniej dostępnych miejscach. Nie nadaje się do odcinania kolorów. Używany także do gruntowania niewielkich powierzchni i przy nanoszeniu hydroizolacji podpłytowych. 
 

Rozmiary w mm: 20, 25, 36, 50, 63, 76, 90, 102.
 

Pędzel akrylowy. Odmiana pędzla angielskiego płaskiego z mieszaniny włosia naturalnego i akrylowego lub w całości akrylowego. Włosie akrylowe nie jest porowate, farba dobrze trzyma się do jego rozdrobnionych końcówek, a podczas malowania nie skleja się i równomiernie pokrywa malowaną powierzchnię. Nawet nierówną i chropowatą.
 

Najczęstsze rozmiary w mm: 25, 36, 50, 63, 76.

 

Krzywak. Pędzel kątowy jest odmianą pędzla płaskiego z zakrzywioną rączką. Pozwala to na malowanie trudno dostępnych miejsc. Kątów, styków ścian i podłóg. Służy także do malowania precyzyjnych linii. Szczególnie przydatny do malowania grzejników żeberkowych i za grzejnikami. Zakrzywienie rączki może występować w różnych płaszczyznach. 

 

Najczęstsze rozmiary w mm: 20, 25, 36, 50, 63.

 

Pędzel okrągły. Nieco mniejszy od płaskiego o długiej szczecinie, którą można formować przez przycinanie na szpic w zależności od potrzeby. Pozwala to na zmianę grubości pociągnięcia tzw. Kreski w zależności od nacisku na malowaną powierzchnię. Jest używany do malowania i lakierowania określonych kształtów oraz drobnych elementów np. mebli, ścian i okien.
 

Najczęstsze rozmiary średnicy w mm: 20, 25, 30, 35, 40, 50, 55, 60, 70.

 

Pędzel do szprosów. Odmiana pędzla okrągłego ze ściętym w szpic włosiem. Idealny do odcinania kolorów i precyzyjnego malowania przy krawędziach np. szprosów, krawędzi listew przy szybie okna. Nie nadaje się do malowania większych powierzchni. Można go także wykonać samemu z odpowiedniego pędzla okrągłego. 
 

Rozmiary w mm: 11, 15, 18, 21.

 

Pędzelki do pasków. Do bardzo precyzyjnego odcinania kolorów i malowania cienkich pasków na ścianach i stolarce. Występują jako płaskie z krótkim włosiem lub z dłuższym, okrągłe. Można je samemu formować w szpic.
 

Szerokość lub średnica w mm: 2, 4, 6, 8, 10, 12.
 

Pędzel owalny. Uniwersalny do różnych zastosowań. Łączy w sobie cechy pędzla płaskiego i okrągłego. Ma wszechstronne zastosowanie. W zależności od sposobu trzymania możemy malować różnymi szerokościami pędzla. Nadaje się do odcinania kolorów np. między ścianą a sufitem. Przy krawędziach ościeżnic i przy szafkach.

 

Najczęstsze rozmiary średnicy w mm: 20, 25, 35, 50, 60.

 

Pędzel do lakierowania podłóg. Płaski i szeroki z długim włosiem do lakierów wodorozcieńczalnych, rozpuszczalnikowych i chemoutwardzalnych. Do rozprowadzania na dużych powierzchniach rzadkich lakierów i farb. Pozwala na równomierne, bez zachlapań i plam. Z ergonomiczną rączką i systemem mocowania drążka w systemie danego producenta. Umożliwia lakierowanie podłóg bez pochylania się i klęczenia.


 

Pędzel szpachlowy z szerokim prostokątnym trzonkiem do malowania farbami, lakierami, bejcami i żelkotami (masami żywiczno mineralnymi używanymi w żeglarstwie i modelarstwie). Trafia do coraz szerszej rzeszy użytkowników właśnie ze szkutni, gdzie najczęściej są wykorzystywane przy budowie łodzi i jachtów. Wykorzystywany jest do kreatywnych technik malarsko zdobniczych. Dodatkowo występuje w wersji odpornej na substancje żrące, w tym aceton. 

 

Najczęściej spotykany rozmiar w mm: 76, 102.
 

Co warto wiedzieć użytkowaniu pędzla?

  1. Już przy zakupie powinniśmy sprawdzić, czy z pędzla nie wychodzi zbyt dużo tych słabych włosów. Można to zrobić pociągając palcami za włosie pędzla.
  2. Nowy pędzel z naturalnym włosem przed pierwszym użyciem powinniśmy przygotować. Nie należy go od razu używać do malowania czy lakierowania. Możemy go sparzyć w gorącej wodzie, a przed samym malowaniem lekko zwilżyć, aby lepiej przyjmował farbę. Można też świeżo zakupiony pędzel użyć początkowo do robót przygotowawczych, zwilżania powierzchni, gruntowania. Szczecina się wyrówna, a z pędzla pozbędziemy się słabych włosów, które znajdują się nawet w tych o najwyższej jakości.
  3. Aby dobrze wprowadzić farbę lub grunt w strukturę podłoża, nie nabierajmy jej obficie, zanurzając całe włosie lub zbyt mało, tylko na końcówkę szczeciny. Aby najlepiej wykorzystać walory pędzla, maczajmy go w materiale około 1/3 do połowy długości włosia.
  4. Po skończonym malowaniu umyjmy pędzel w rozpuszczalniku opisanym w instrukcji wyrobu: farby, lakieru. Jeśli używaliśmy pędzla do wyrobów wodorozcieńczalnych, to użyjmy ciepłej wody. Dodatek detergentu na pewno przyspieszy i ułatwi czyszczenie. Pozostawienie choć odrobiny materiału może prowadzić do zaschnięcia i zniszczenia narzędzia. Jeśli natomiast używaliśmy wyrobów rozpuszczalnikowych, to myjmy go w rozpuszczalniku zalecanym przez producenta materiału, często zmieniając na czysty, aż usunięte będą resztki materiału. Następnie umyjmy pędzel w ciepłej wodzie z dodatkiem detergentu, aby usunąć rozpuszczalnik i spłukać czystą wodą. Nie dopuszczajmy do zaschnięcia materiału. Usunięcie go będzie bardzo trudne lub wręcz niemożliwe, a podczas czyszczenia możemy zniszczyć delikatne włoski. Po umyciu powinniśmy jeszcze pędzel osuszyć przez energiczne potrząsanie lub okręcenie.
  5. Pędzle suszymy w stanie rozwieszonym, swobodnym. Nie opierajmy ich szczeciną na wilgotno, bo wysychając doprowadzi to do odkształcenia włosia, które potem trudno doprowadzić do poprzedniego kształtu.
  6. Nie używajmy pędzli naprzemiennie do materiałów wodorozcieńczalnych i rozpuszczalnikowych.
  7. Używajmy oddzielnych pędzli w zależności od rodzaju farby. Pozostałości farby wodnej i rozpuszczalnikowej zachowują się ze sobą jak klej, tworząc skupiska gumowatej masy trudnej do usunięcia ze szczeciny.

Artykuł ukazał się w magazynie ATLAS fachowca, numer 3 czerwiec 2012 (04)

Tagi 
pędzle
ławkowiec
chlapak
smołowiec
rodzaje pędzli

Nasi partnerzy